یکی از اصلی ترین ابزارهای برنامه نویسان برای توسعه نرم افزار، ویرایشگر (IDE) می باشد. امروزه ویرایشگرهای زیادی وجود دارد که هر کدام مزایا و معایب خود را دارند. بنابراین شناخت این ویرایشگر ها و ویژگی های آن ها اهمیت فراوانی برای برنامه نویسان دارد و باعث راحت تر شدن کار آن ها می شود.
معروف ترین و کهنه کار ترین ویرایشگر متن لینوکس، ویرایشگر Vim می باشد. در برخی موارد، Vim تنها گزینه برای برنامه نویس است. مثلا زمانی که بخواهیم در سرور لینوکس کانفیگ خاصی انجام دهیم. آنچه که این ویرایشگر را در برابر دیگر ویرایشگر ها بسیار خاص می کند، قابلیت شخصی سازی بسیار بالای آن است.
ما در این مقاله، به معرفی و آموزش Vim می پردازیم و شما را با ویژگی ها و ترفند های مختلف آن آشنا می کنیم. اگه می خواهید در کار با یک ویرایشگر فوق العاده و متفاوت با سایر ویرایشگر ها استاد شوید، تا انتهای مقاله با وب سایت آموزش برنامه نویسی سون لرن همراه باشید.
VIM چیست؟
ویرایشگر ویم یکی از ویرایشگرهای پرطرفدار است که امروزه بسیاری از کاربران از آن استفاده می کنند. Vim مخفف کلمه Vi Improved (Vi بهبود یافته) می باشد. نرم افزار Vim یک نرم افزار رایگان و اپن سورس است که توسط Bram Moolenaar نوشته شده است. این ویرایشگر اولین بار در سال ۱۹۹۱ برای انواع یونیکس منتشر شد. هدف اصلی از ساخت آن ارتقاء ویرایشگر Vi بود که در سال ۱۹۷۶ منتشر شده بود. Vim در واقع به عنوان کلونی از نرم افزار قدیمی Vi است. مانند Vi این ویرایشگر نیز خط فرمان محور بوده و مبتنی بر ترمینال می باشد. یکی از ویژگی های بسیار خوب ویم در دسترس بودن آن در انواع مختلف سیستم عامل از جمله توزیع های مختلف لینوکس، ویندوز و مک می باشد.
ویرایشگر Vim به طور سنتی دارای محیط گرافیکی (GUI) نمی باشد، اما به تازگی نسخه جداگانه ای به نام gVim ایجاد شده که محیط گرافیکی برای این ویرایشگر فراهم می کند.
مزایای استفاده از ویرایشگر VIM چیست؟
در ادامه به برخی مزایای استفاده از Vim می پردازیم:
- این نرم افزار در هر سیستمی قابل نصب است.
- می توانید از آن در دو حالت ترمینالی و گرافیکی استفاده کنید.
- مقدار خیلی کمی از حافظه دستگاه شما را اشغال می کند.
- خط فرمان محور است بنابراین شما می توانید کارهای پیچیده را تنها با چند دستور انجام دهید.
- قابلیت شخصی سازی بالایی دارد و از یک فایل متنی ساده برای ذخیره این تنظیمات استفاده می کند.
- پلاگین های خیلی زیادی برای vim وجود دارد که این پلاگین ها باعث افزایش قابلیت ها و کاربردهای این نرم افزار می شوند.
- از قابلیت چند پنجره ای پشتیبانی می کند. با استفاده از این ویژگی می توان صفحه نمایش را به چندین پنجره تقسیم کرد.
- از ویژگی چند زبانه ای (multiple tabe) پشتیبانی می کند که اجازه می دهد تا در چندین فایل کار کنید.
- دستورات Vim به سادگی به حافظه سپرده می شوند. بسیاری از دستورات Vim ساده بوده و یادگیری آن ها به زمان کمی نیاز دارد.
- از اکثر زبان های برنامه نویسی پشتیبانی می کند.
[rlink pid=76248]
آموزش دانلود و نصب VIM در ویندوز
Vim فایل نصبی کم حجم و سبکی دارد. نصب این نرم افزار بسیار ساده است. برای نصب Vim در ویندوز به هیچ پیش نیاز خاصی احتیاج نیست و نصب آن مانند نصب یک نرم افزار ساده است. توجه داشته باشید که در ویندوز شما gVim را نصب می کنید که یک نسخه گرافیکی از Vim است. برای نصب این نرم افزار مراحل زیر را طی کنید:
۱- به وب سایت vim.org مراجعه کنید.
۲- روی گزینه دانلود در پنل سمت چپ کلیک کنید.
۳- روی PC - MS-DOS and MS-Windows کلیک کنید.
۴- روی gvim82.exe کلیک کنید، سپس صبر کنید تا فایل نصبی دانلود شود.
۵- در نهایت فایل دانلود شده را مانند یک نرم افزار ساده می توانید بر روی سیستم خود نصب کنید. توجه داشته باشید که در هنگام نصب، مانند تصویر زیر، حالت typical را به حالت full تغییر دهید.

پس از انجام عملیات نصب شما باید بتوانید Vim را بر روی خط فرمان ویندوز خود اجرا کنید. برای این کار ابتدا نرم افزار command prompt در ویندوز را باز کنید سپس مطابق تصویر بنویسید Vim.

پس از نوشتن کلمه ی Vim و زدن کلید اینتر، ویم باز می شود و شما صفحه ای مانند صفحه زیر را مشاهده می کنید.

قابلیت ها و تنظیمات کد ادیتور VIM
همانطور که در قسمت قبل گفتیم ویرایشگر Vim در دو حالت گرافیکی و خط فرمان قابل استفاده است که حالت گرافیکی آن پس از آن که فایل نصبی را نصب کردیم به صورت زیر نمایش داده می شود.

حالت خط فرمان پس از تایپ کلمه vim در خط فرمان اجرا می شود.
در ادامه به توضیح قسمت های مختلف این ویرایشگر در حالت گرافیکی می پردازیم.
همانطور که در تصویر دیدید در بالای صفحه نرم افزار تعدادی سربرگ و در پایین آن صفحه ویرایش کد قرار دارد.
اولین سربرگ، سربرگ file است که برای باز کردن فایل، ایجاد فایل جدید، ذخیره و... استفاده می شود.
پس از آن سربرگ edit قرار دارد که برای ویرایش متن و همچنین انجام تنظیمات مختلف بر روی ویرایشگر استفاده می شود.
مورد بعدی tools است که ابزارهای مختلفی مانند مدیریت ارور ها، تنظیم کامپایلر و... ارائه می دهد.
پس از آن syntax قرار دارد که ابزارهای متنوعی جهت تنظیم سینتکس زبان برنامه نویسی، ویرایش رنگ نوشتار و ... دارد.
سربرگ Buffers حالتی است که در آن فایل مورد ویرایش در حافظه RAM قرار می گیرد و بدون ذخیره فایل می توان یک فایل دیگر را در ویرایشگر باز کرد و بر روی آن ویرایش انجام داد. این سربرگ امکانات مختلفی برای این ویژگی ارائه می دهد.
در آخر سربرگ window و help قرار دارد که سربرگ window برای ایجاد، بستن و به طور کلی کار با پنجره های این ویرایشگر می باشد.
help نیز گزینه های مختلفی جهت آشنایی بیشتر با این نرم افزار ارائه می دهد. یک نوار ابزار کوچک نیز در بین صفحه ویرایش کد و سربرگ ها قرار دارد که جهت دسترسی سریع به موارد پرکاربرد می باشد.

[rlink pid=76262]
آموزش برنامه نویسی با VIM
در ادامه مقاله آموزش Vim، به برنامه نویسی با این نرم افزار می پردازیم. همانطور که در بخش های قبل گفتیم ویرایشگر ویم دارای دو حالت گرافیکی و خط فرمان می باشد. در ابتدای ورود به طور پیش فرض این نرم افزار روی حالت خط فرمان قرار دارد. با زدن کلید i این ویرایشگر بر روی حالت Insert قرار گرفته و پس از آن ما می توانیم به طور معمول کدهای خود را بنویسیم و ویرایش کنیم. همچنین برای تغییر حالت ویرایشگر به حالت خط فرمان از کلید Esc استفاده می کنیم. برای باز کردن فایل در Vim از دستور vim filename در ترمینال سیستم خود استفاده می کنیم. در صورت موجود بودن، فایل باز می شود و در غیر این صورت پروژه جدیدی ایجاد می شود مانند: vim test
در ادامه آموزش Vim به معرفی تعدادی از دستورات پرکاربرد می پردازیم. توجه داشته باشید که برای وارد کردن هر دستور در ویرایشگر ویم در ابتدای دستور از علامت دو نقطه (:) استفاده می کنیم.
دستورات مربوط به حرکت در ویرایشگر VIM
برای حرکت در حالت خط فرمان می توانید از کلیدهای زیر استفاده کنید:
- H: به سمت چپ
- J: به سمت پایین
- K: به سمت بالا
- L: به سمت راست
توجه داشته باشید که شما می توانید با استفاده از فلش ها در هر دو حالت حرکت کنید.
برخی دیگر از دستورات مربوط به حرکت عبارتند از:
- ۰ – رفتن به ابتدای خط
- ^ – رفتن به اولین کاراکتر غیر تهی خط
- w – رفتن به کلمه بعدی
- W – رفتن به کلمه بعدی (نشانه گذاری ها را نادیده می گیرد مانند نقطه، ویرگول و غیره)
- e – رفتن به آخر کلمه
- E – رفتن به آخر کلمه (نشانه گذاری ها را نادیده می گیرد)
- b – رفتن به اول کلمه
- B – رفتن به اول کلمه (نشانه گذاری ها را نادیده می گیرد)
- ge – رفتن به کاراکتر آخرِ کلمه قبلی
دستورات ویرایش در نرم افزار VIM
- d – شروع عملیات پاک کردن (در واقع عملیات cut کردن را انجام می دهد، که می توان آن را در مکانی دیگر paste کرد)
- dd – پاک کردن خط (cut کردن خط)
- dw – پاک کردن کلمه
- d0 – پاک کردن تا اول خط
- dgg – پاک کردن تا ابتدای فایل
- dG – پاک کردن تا انتهای فایل
- u – undo کردن آخرین عمل
- Ctrl + r – redo کردن
- r – جایگزین کردن کاراکتر جاری با کاراکتر جدید
جستجو در ویرایشگر ویم
- text/ – برای جستجوی کلمه جای text قرار می گیرد
- n – رفتن به نمونه بعدی در جستجو
- N – رفتن به نمونه قبلی در جستجو
کپی کردن و جایگزینی در نرم افزار ویم
- yy – کپی کردن خط
- yw – کپی کردن یک کلمه
- yG – کپی کردن تا انتهای فایل
- p – عمل paste کردن بعد از نشانه گر
- P – عمل paste کردن قبل از نشانه گر
ذخیره فایل و خروج در ویم
برای ذخیره کردن فایل برای اولین بار از w filename: استفاده می کنیم که filename نام فایل است. دفعات بعد برای ذخیره کردن از w: استفاده می کنیم. برای خروج از q: استفاده می کنیم. اگر که فایل خود را ذخیره نکرده باشیم، Vim به ما خطا می دهد و اگر قصد ندارید تا تغییراتی که در فایل داده اید اعمال شود، از !q: استفاده کنید.
تلفیقی از دو دستور بالا هم دستوری پر کاربرد qw: می باشد که فایل را ذخیر و سپس از نرم افزار خارج می شود.
برای اینکه کار خود را آسان تر کنیم از ZZ استفاده می کنیم، که هم ذخیره می کند و هم از Vim خارج می شود.
در این بخش دستورات پرکاربرد در Vim را بیان کرد ایم. برای مشاهده لیست کامل دستورات ویرایشگر ویم کلیک کنید.
آموزش کار با VIM در لینوکس
نصب Vim در لینوکس بسیار ساده تر از ویندوز است. در این قسمت نصب و کانفیگ ویم در لینوکس مبتنی بر دبین بیان می شود. برای نصب Vim ابتدا در ترمینال دستورات زیر را وارد می کنیم:
$ sudo apt-get update
$ sudo apt-get install vimبرای اطمینان از نصب صحیح Vim دستور زیر را اجرا کنید:
$ which vimباید محل باینر vim را نشان دهد، در این مثال:
/usr/bin/vimنصب vim در لینوکس مبتنی بر RPM
برای این کار ابتدا دستور زیر را در ترمینال وارد می کنیم:
$ su -
$ yum install vimمانند نمونه قبل برای اطمینان از نصب دستورزیر را وارد می کنیم:
$ which vimباقی دستورات و عملکرد ها مشابه کار با ویم در ویندوز می باشد.
نحوه شخصی سازی VIM
ما می توانیم مطابق با نیاز خود به شخصی سازی Vim بپردازیم و در آن تغییراتی ایجاد کنیم.
تغییر فونت در VIM
برای تغییر فونت در ویم از دستور زیر در حالت خط فرمان استفاده می کنیم:
:set guifont = courierبا زدن این دستور فونت vim به courier تغییر پیدا می کند. همچنین در gVim با رفتن به سربرگ edit و انتخاب گزینه select font می توانیم فونت ویرایشگر را تغییر دهیم.
تغییر رنگ در VIM
برای تغییر رنگ دستور زیر را اجرا را می کنیم:
:colorscheme <tab>سپس شما می توانید از میان رنگ های موجود یکی را به دلخواه انتخاب کنید.
هایلایت کردن متن در VIM
برای هایلایت کردن کاراکتر ها بعد از ستون های خاص مانند مثال زیر عمل می کنیم:
:match ErrorMsg /\%>73v.\+/
توضیح دستور بالا:
۱- \%> بعد از ستون
۲- 73 شماری ستون
۳- V فقط برای ستون های مجاز کار کند
۴- .\+ مطالق با یک یا بیشتر از یک کاراکتر
اضافه کردن شماره خط ها در VIM
برای اضافه کردن شماره خط ها دستور زیر را اجرا می کنیم:
:set numberو برای غیر فعال سازی آن از:
:set nonumberلستفاده می کنیم.
چک کردن املا در ویم
برای فعال سازی چک کردن املا کلمات از دستور زیر استفاده می کنیم:
:set spellبرای تنظیم زبان املا این دستور را به کار می بریم:
:set spelllang = <language>برای مثال برای تنظیم زبان آلمانی:
:set spelllang = deمخفف: با استفاده از مخفف سازی می توان میانبرهایی برای رشته های طولانی ایجاد کرد. برای مثال دستور زیر باعث ایجاد مخفف quick می شود.
:abbr quick the quick brown fox
اگر شما کلمه quick را تایپ کنید و سپس کلید tab را فشار دهید رشته “the quick brown fox” جایگزین می شود.
خط وضعیت: خط وضعیت خطی است که در پایین ویرایشگر نمایش داده می شود. برای فعال سازی آن دستور زیر استفاده می شود.
:set laststatus = 2برای غیرفعال سازی خط وضعیت دستور زیر را اجرا می کنیم:
:set laststatus = 0معرفی بهترین پلاگین های VIM
ما می توانیم با استفاده از پلاگین ها قابلیت های Vim را گسترش دهیم. Vim از پلاگین های زیادی پشتیبانی می کند که بیشتر این پلاگین ها رایگان هستند. در این بخش به معرفی تعدادی از پلاگین های کاربردی می پردازیم.
۱- پلاگین DumpX: برای پیاده کردن کدهای c++/c استفاده می شود.
۲- پلاگین Pathogen: برای مدیریت پکیج های ویم استفاده می شود.
۳- پلاگین git-switcher.vim: برای ذخیر و بارگیری فایل پروژهای Vim بر اساس تغییرات ایجاد شده در git branch می باشد.
۴- پلاگین NERDTree: یک فایل منیجر است که با استفاده از آن می توانید به راحتی فایل ها و پوشه های مختلف را مشاهده کرده و آن ها را به سادگی باز کنید.

۵- پلاگین NERD Commenter: اهمیت کامنت گذاری در نگهداری و زیبای کدنویسی بر کسی پوشیده نیست، این پلاگین به شما در کامنت گذاری کمک می کند.
۶- پلاگین vim-colors-solarized: ویم به طور پیش فرض دارای تعدادی تم می باشد. با این حال solarized یکی از تم های پرطرفدار برای اکثر برنامه نویسان است.

۷- پلاگین Syntastic: سینتکس کد های موجود را بررسی می کند و خطاهای ایجاد شده را نمایش می دهد. لازم به ذکر است که Syntastic اکثر زبان های برنامه نویسی را پشتیبانی می کند.
آموزش نصب پلاگین در VIM
در این بخش به توضیح چگونگی نصب پلاگین در Vim می پردازیم. یکی از روش های نصب پلاگین در Vim، استفاده از پلاگین منیجر است. نرم افزار Vim پلاگین منیجر های مختلفی دارد. در این آموزش ما برای نصب پلاگین، از منیجرها استفاده نمی کنیم. به جای آن از روش ساده تری برای این کار استفاده خواهیم کرد.
برای نصب پلاگین سه مرحله زیر را طی می کنیم:
۱-ساخت پوشه ی vim/bundle. در پوشه ی user's home
۲-کپی کردن پلاگین در داخل این پوشه
۳-تنظیم runtimepath در Vim
به عنوان مثال برای نصب پلاگین badwolf مراحل زیر را طی می کنیم. لازم به ذکر است که این پلاگین یک تم برای ویم است.
$ mkdir -p ~/.vim/bundle
$ cd ~/.vim/bundle/
$ git clone https://github.com/sjl/badwolf.git
$ echo "set runtimepath^ = ~/.vim/bundle/badwolf" > ~/.vimrcپس از طی این مراحل پلاگین نصب شده و ما می توانیم از تم badwolf با استفاده از دستور زیر استفاده کنیم:
:colorscheme badwolfبه روزرسانی پلاگین در ویم
اگر دقت کرده باشید، پلاگین ها در واقع مجموعه ای از فایل ها و پوشه ها در یک پوشه هستند. برای به روزرسانی آن ها تنها کافی است پوشه پلاگین را آپدیت کنیم.
حذف پلاگین در ویم
حذف پلاگین در Vim بسیار ساده است. برای این کار کافی است مرحله زیر را طی کنید:
۱- پوشه پلاگین در vim/bundle. را حذف کنید.
۲- runtimepath را به صورت مناسب تغییر دهید.
ترفندها و کلیدهای میانبر برای استفاده بهتر از VIM
در نرم افزار ویم ترفند ها و کلیدهای وجود دارد که بسته به نیاز برنامه نویس، باعث راحتی کار او می شود. در اینجا به ذکر سه نمونه از این ترفندهای کاربردی می پردازیم.
استفاده از jk به جای esc
برای خروج از حالت Insert باید از کلید esc استفاده کنیم. این کلید به عنوان یک کلید پرکاربرد در vim فاصله ی زیادی با باقی دکمه ها دارد. به جای این کلید می توانیم از ترکیب کلید j و k به صورت پشت سر هم استفاده کنیم؛ به شرط اینکه کد زیر را در فایل vimrc اضافه کنیم.
cnoremap jk <C-C>اضافه کردن تاریخ در فایل
در بسیاری از شرایط شما نیاز دارید که تاریخ را در فایل خود اضافه کنید. این کار می تواند خسته کننده و کند باشد. با اضافه کردن موارد زیر به vimrc شما می توانید تاریخ و زمان را با فشار دادن کلید F3 به فایل خود اضافه کنید.
nmap <F3> i<C-R>=strftime("%Y-%m-%d %a %I:%M %p")<CR><Esc>
imap <F3> <C-R>=strftime("%Y-%m-%d %a %I:%M %p")<CR>
کپی کردن در ویم
Vim از روش متفاوت با سیستم برای کپی کردن متن استفاده می کند. با اضافه کردن کد زیر به فایل vimrc متن کپی شده از Vim با کلید CTRL+V جایگزین می شود. متن کپی شده از جاهای دیگر با کلید p جایگذاری خواهد شد.
set clipboard=unnamed
set clipboard=unnamedplus
[rlink pid=68847]
چرا ویرایشگر Vim را انتخاب کنیم؟
ویرایشگر Vim نرم افزاری کم حجم، با قابلیت بالا و کاربردی است که برنامه نویسان با یادگیری آن می توانند به فرآیند توسعه نرم افزار خود سرعت ببخشند. این نرم افزار بخصوص در موقعیت هایی که استفاده از محیط گرافیکی برای توسعه نرم افزار ممکن نمی باشد و برنامه نویس ناچار به استفاده از محیط خط فرمان است، بسیار کارآمد می باشد.
در این مقاله سعی کردیم تا به زبان ساده به آموزش Vim بپردازیم و آموزش کاملی از Vim ارائه دهیم. شما می توانید برای یادگیری بهتر Vim از سایت تعاملی openvim استفاده کنید.
در صورت استفاده از Vim، تجربه ی خود را از این ویرایشگر محبوب در بخش نظرات با ما و دیگر کاربران سون لرن به اشتراک بگذارید. همچنین اگر ترفند یا پلاگین کاربردی دیگری برای این نرم افزار می شناسید، خوشحال می شویم آن را معرفی کنید.
خیلی عالی نکاتی را که باید برای شروع کار بدونیم را توضیح دادین . ممنون از زحماتتون.
ممنون که با ما همراه هستید.
واقعا عالی مرسی
سلام خسته نباشید. من میخواستم از copilot داخل vim استفاده کنم. همه چیز فعال شده ولی هیچ حدسی نمیزنه.
:Copilot setup رو زدم. مرورگر باز شده و کد ها رو ثبت کنم الآن ظاهرا فعال شده ولی بازم کار نمیکنه.
درود
حقیقتا به شخصه باهاش کار نکردم، اما پاسخ های این لینک احتمالا میتونه مشکلتون رو حل کنه.
با سلام
در صورتی که بخواین از copilot استفاده کنین به راحتی میتونین از neovim که یک فورک محبوب برای ویم هست استفاده کنین :)
ایول
بالاخره تونستم از vim خارج شم??