آینده زبان PHP چگونه خواهد بود؟ + بازار کار PHP

آینده زبان PHP یکی از مسائلی که بسیاری از برنامه نویسان و علاقه مندان به یادگیری زبان PHP را نگران کرده است. در این پادکست، لقمان آوند، مدیر عامل مجموعه ی سون لرن و مدرس دوره های PHP و وردپرس با سابقه ی 10 سال برنامه نویسی به شرح این موضوع و رفع نگرانی شما پرداخته است:

شاید بسیاری از ما فکر کنیم که زبان PHP در حال مرگ است و تا دو الی سه سال دیگر نابود می شود؛ اما نظر من این است که حداقل برای 5 تا 10 سال آینده این زبان عقب نشینی نخواهد کرد. آینده ی روشن بازار کار PHP، نشانه های متعددی دارد که در ادامه آن ها را با هم بررسی می کنیم.

آینده زبان PHP - ویژگی های و تغییرات زبان PHP

زبان PHP با عرضه ی نسخه ی هفتم در سال 2015، توانست در جهت کسب رضایت کاربران و افزایش ثبات در حوزه ی وب، قدم بزرگی بردارد. برخی این نسخه از زبان PHP را یکی از بهترین به روزرسانی های یک زبان برنامه نویسی به حساب می آورند. از جمله تغییرات مهم این نسخه می توان به بهبود عملکرد، کاهش استفاده از حافظه تا حدود 50% و افزایش چشمگیر سرعت اجرای آن (حدودا دو برابر) اشاره کرد. با بررسی این موضوع می توان این گونه برداشت کرد، که تیم توسعه ی PHP بر روی بهبود عملکرد این زبان تمرکز کرده اند.

کامپایلر JIT در PHP

با توجه به این موضوع کاربران انتظارات مختلفی از به روزرسانی بعدی این زبان دارند. نسخه ی هفتم PHP بعد از به روزرسانی، عملکرد بسیار خوبی پیدا کرد، ولی هم چنان امکان بهبود آن وجود دارد. توسعه دهندگان زبان PHP پیشنهادات مختلفی را برای بهبود و ارتقاء این زبان در سایت رسمی PHP مطرح کرده اند. مهم ترین ویژگی که احتمالا در نسخه ی هشتم این زبان شاهد آن باشیم، استفاده از کامپایلر Just In Time یا به اختصار JIT در زبان PHP است.

1 سپتامبر 2016، دیمیتری استوگوف، با ارسال پیامی از شروع کار برای ساخت یک کامپایلر JIT جدید، برای ارائه در نسخه ی هشتم PHP خبر داد. این خبر نشانه ی بسیار خوبی است که توسعه دهندگان زبان PHP تمام توان خود را بر روی افزایش سرعت و عملکرد این زبان متمرکز ساخته اند. کامپایلر JIT مانند ماشین مجازی زبان برنامه نویسی جاوا، کدهای نوشته شده به زبان PHP را به زبان سطح پایین C کامپایل می کند.

افزونه ی PHP FFI

دیمیتری استوگوف، همچنین با ارائه ی افزونه ی PHP FFI قلمرو زبان PHP را توسعه داد. با استفاده از این افزونه شما قادر خواهید بود از کدهای زبان C به صورت مستقیم در درون کد های PHP استفاده کنید. از آنجایی که زبان های سطح پایین از سرعت بیشتر و مدیریت منابع بهتری نسبت به زبان های سطح بالا بهره می برند، انتظار می رود که شاهد بهبود بسیار خوبی در عملکرد زبان PHP باشیم. البته برای اجرای این افزونه، نسخه ی PHP ما باید بالاتر از 7.3 باشد.

فعالیت مستمر توسعه دهندگان

وقتی زبانی در حال مرگ باشد، شاهد عدم فعالیت آن هستیم. به این معنی که توسعه دهندگان زبان موردنظر، نسخه های جدید، بهینه سازی ها و ویژگی های زبان را به طور مستمر بروزرسانی نمی کنند و پس از گذشت مدت زیادی شاهد هیچ گونه ارتقایی در آن زبان نیستیم. در حالی که برای PHP چنین اتفاقی نیفتاده و پیوسته شاهد ارتقای نسخه و افزودن امکانات از سمت توسعه دهندگان این زبان هستیم.

بد نیست نگاهی به تغییرات زبان PHP داشته باشیم. گرچه نسخه ی 5 این زبان پس از انتشار انتقادات زیادی به همراه داشت اما توسعه دهندگان، تمام تلاش خود را کردند تا در نسخه ی 7، رضایت کاربران را جلب کنند که نتیجه ی آن، افزوده شدن ویژگی ها و ایجاد تغییراتی قابل توجه در PHP.7 بود.

پس از انتشار این نسخه نیز به طور پیوسته و هر چند ماه یک بار شاهد عرضه ی میکرو نسخه هایی از PHP.7 بوده ایم که در کنار برطرف کردن ضعف های زبان، به پختگی آن کمک زیادی می کنند.

به عنوان مثال PHP در مبحث شی گرایی گام بلندی به سمت Strict Type شدن برداشته است. همچنین سرعت نسخه ی 7 در مقایسه با نسخه ی 5 بیش از سه برابر افزایش داشته و این در حالی است که هنوز نسخه ی 8 این زبان منتشر نشده است. اگر در نسخه ی جدید شاهد افزوده شدن ویژگی JustInTimeCompiler باشیم، سرعت اجرای کدها بهبود چشم گیری خواهد داشت.

 بررسی همه ی این موارد نشان می دهد که توسعه دهندگان PHP به شدت فعال هستند و قصد کناره گیری از رقابت را ندارند.

میزان استفاده از زبان PHP توسط برنامه نویسان

یکی دیگر از جنبه های مهمی که خبر از افول یک زبان می دهد، کاهش میزان استفاده از زبان در پروژه ها و حتی مهاجرت برنامه نویسان به زبانی دیگر است. مسلما این اتفاق کاهش درخواست شغلی این زبان و تعداد علاقه مندان به یادگیری آن را نیز به دنبال خواهد داشت.

اما اخیرا در سایت داروین، آماری بررسی شده است که نشان می دهد میزان تقاضای مشاغل مرتبط با زبان PHP در دو سال اخیر با شیب ملایمی در حال رشد بوده است. فعالیت مستمر جامعه ی برنامه نویسان PHP و افزایش تعداد علاقه مندان به یادگیری این زبان، تضمین دیگری برای پابرجا بودن PHP در آینده است.

آینده زبان PHP - میزان محبوبیت زبان PHP

محبوبیت زبان PHP پارامتر دیگری است که جایگاه آن را تثبیت می کند. بر اساس آمار رسمی سایت W3Techs، بیش از 83.1% از وب سایت های دنیا با زبان PHP توسعه یافته اند که این نشان دهنده ی نفوذ بالای این زبان در زیرساخت های وب است. حتی اگر این زبان برنامه نویسی در آینده ای نزدیک رو به افول باشد، مدت زمان زیادی طول می کشد تا استفاده از آن کاهش یابد و کدهای PHP با کدهای زبان دیگری جایگزین شوند.

از سوی دیگر، حدود 35% از وب سایت های جهان با استفاده از سیستم مدیریت محتوای وردپرس توسعه یافته اند که این CMS محبوب بر پایه ی زبان PHP توسعه داده شده است. جذابیت وردپرس، داشتن جامعه ی برنامه نویسان فعال و این قابلیت که وب مسترها می توانند بدون دانش فنی از آن بهره ببرند، از جمله مواردی هستند که باعث توسعه و محبوبیت بیشتر زبان PHP می شوند.

از طرفی دیگر، بیش از 70% از وب سایت های موجود در ایران، از جمله لیدرهای بازار وب (اسنپ، اسنپ فود، نت برگ، دیجی کالا، الوپیک و...) زبان برنامه نویسی PHP را به عنوان زبان اصلی خود انتخاب کرده اند. این موضوع نشان دهنده ی این است که دامنه ی کاربرد PHP در حوزه ی وب بسیار زیاد و فراگیر می باشد.

آینده زبان PHP - انعطاف پذیری زبان PHP

انعطاف پذیری زبان PHP مزایا و معایب خاص خود را دارد. شاید بتوان گفت ساختار منعطف این زبان به گونه ای است که امکان کدنویسی کثیف را تا حد زیادی برای برنامه نویس فراهم می کند که یکی از دلایل آن، html embedded بودن زبان است. اتفاقی که میزان استفاده از PHP را در پروژه های شخصی افزایش داده و ممکن است در ابتدای مسیر یادگیری خوشایند افراد تازه کار باشد، در حالی که حتی این افراد نیز می بایست استانداردهای کدنویسی را از همان ابتدا رعایت کنند.

البته چنین انعطافی هزینه ی یادگیری زبان یا به اصطلاح Learning Curve را نیز کاهش داده است که باعث جذب افراد بیشتری به این زبان می شود.

در مقابل PHP، زبانی مانند جاوا از انعطاف کمتری برخوردار است و برنامه نویس را ملزم به استفاده از اصول شی گرایی و رعایت قواعد خود می کند. این ساختارمندی در زبان جاوا، آن را تبدیل به گزینه ی مناسبی برای استفاده در پروژه های بزرگ سازمانی کرده است.

امکانات زبان PHP

زبان PHP امکانات بی نظیری برای توسعه ی وب اپلیکیشن ها و وب سایت ها در اختیار برنامه نویسان قرار داده است. برای این که با استفاده این زبان بتوانیم به توسعه ی اپلیکیشن های تحت دسکتاپ بپردازیم نیز تلاش هایی صورت گرفته و ابزارهایی وجود دارد؛ اما PHP مناسب این کار نیست و این حوزه را به سایر رقبای قدرتمند خود واگذار کرده است تا اهداف خود را در حوزه ی توسعه ی وب پیش ببرد.

از دیگر مزایای این زبان می توان به این موارد اشاره کرد:

• متن باز (Open Source) بودن زبان PHP
• مقیاس پذیری
• داشتن سرعت بالا
• امنیت زبان
• بهینه بودن هزینه های یادگیری (مالی و زمانی)
• هزینه پایین راه اندازی و توسعه
• انعطاف بالا

از جمله رقبای PHP در حوزه ی وب می توان به پایتون، روبی و جاوا اشاره کرد. زبان هایی (به ویژه پایتون) که در سال های پیش رو احتمالا بخشی از بازار PHP را از آن خود می کنند اما همچنان در سایه ی آن باقی می مانند. البته این موضوع که زبان PHP به سختی قابل جایگزینی می باشد، ممکن است یکی از نقاط ضعف آن محسوب شود.

آینده زبان PHP - استفاده از PHP در پروژه های بزرگ

اگر PHP درحال افول باشد، باید شاهد کنار گذاشته شدن آن از ساختار پروژه های بزرگ باشیم؛ اما در حال حاضر سایت های بزرگی مانند فیسبوک، یاهو، ویکی پدیا، وردپرس، پینترست و... از PHP یا نسخه ی دگرگون شده ی آن استفاده می کنند. مقیاس پذیری یکی از چالش های اصلی در توسعه ی پروژه های بزرگ است؛ اما ابزارهای دواپس (DevOps) و مقیاس پذیری به قدری پیشرفت کرده اند که می توان با مقیاس پذیر کردن زبان های کند از آن ها در پروژه های بزرگ استفاده کرد. پیش تر گفتیم که کمتر پیش می آید از PHP در پروژه های سازمانی و بزرگ استفاده شود؛ اما این امکان وجود دارد که با داکر (Docker) و کوبرنتیز (Kubernetes) بتوانیم PHP را مقیاس پذیر کرده و نرم افزارهای بزرگی را با این زبان توسعه دهیم.

بنابراین با وجود ابزارهای دواپس دیگر نیازی نیست بابت مقیاس پذیر بودن نرم افزار نگران باشید. اکوسیستم و فریم ورک های زبان PHP همواره در حال پیشرفت و توسعه هستند و در بروزرسانی های جدید بر امکانات آن ها افزوده می شود. برای نمونه فریمورک لاراول، تا حد زیادی سهولت توسعه ی نرم افزارهای مقیاس پذیر را افزایش داده و به یک گزینه ی مناسب برای افراد علاقه مند به توسعه ی بک اند تبدیل شده است.

آیا به زودی شاهد افول PHP خواهیم بود؟

حتی اگر فرض کنیم که زبان برنامه نویسی PHP، روزی از بین برود، در صورتی که مفاهیم برنامه نویسی را به خوبی آموخته باشید و به سینتکس های زبان وابسته نباشید، مشکلی نخواهید داشت زیرا به راحتی می توانید در مدت زمان کوتاهی سینتکس زبان دیگری را بیاموزید. برنامه نویسانی که با مفاهیم مستقل همچون مهارت های حل مسئله، مفاهیم شی گرایی، ساختمان داده ها و الگوهای طراحی آشنا هستند، به راحتی می توانند چندین زبان برنامه نویسی را بیاموزند و پس از منسوخ شدن یک زبان به زبان دیگری کوچ کنند.

فراموش نکنید که 90% برنامه نویسی از مفاهیم و تنها حدود 10% آن از سینتکس تشکیل شده است. پس با یادگیری و تقویت درک خود از مفاهیم اساسی، در صورت افول یک زبان می توانید به راحتی زبان دیگری را انتخاب کرده و اهداف خود را پیش ببرید. گرچه زبان PHP به هیچ وجه قصد عقب نشینی ندارد و در سال های پیش رو، شاهد قدرت نمایی آن در توسعه ی وب خواهیم بود؛ پس با خیال راحت به یادگیری و فعالیت در این حوزه ادامه دهید.

لینک پادکست در اپلیکیشن کست باکس و شنوتو و ناملیک

پادکست آینده php را می توانید از اپلیکیشن های کست باکس و شنوتو گوش دهید.

• لینک پادکست آینده php در اپلیکیشن کست باکس
• لینک پادکست آینده php در اپلیکیشن شنوتو
• لینک پادکست آینده php در اپلیکیشن ناملیک

بازار کار PHP در آینده چگونه خواهد بود؟

PHP یک زبان مفسری متن باز، رایگان، انعطاف پذیر، مقیاس پذیر، پرسرعت و امن می باشد. درصد بالایی از وب سایت ها و وب اپلیکیشن های موجود در سطح اینترنت با استفاده از زبان PHP توسعه یافته اند و حتی بسیاری از سیستم های مدیریت محتوای محبوب نیز از این زبان قدرت گرفته اند. بنابراین نیازی نیست در مورد منسوخ شدن این زبان نگرانی داشته باشیم.

حتی در صورتی که پس از گذشت چندین سال، برای این زبان جایگزین دیگری پیدا شود و این اتفاق رخ دهد نیز در صورتی که بر مفاهیم مستقل و اصلی برنامه نویسی تسلط داشته باشیم، به راحتی و در مدت زمان کوتاهی می توانیم زبان جدید را بیاموزیم و از آن در پروژه های خود استفاده کنیم. تاکنون هیچ کدام از نشانه های منسوخ شدن در زبان PHP مشاهده نشده است و بروزرسانی های جدید توسط جامعه ی قدرتمند PHP به طور منظم منتشر می شود؛ علاوه بر این، روز به روز شاهد گسترش استفاده از PHP و افزایش تعداد علاقه مندان به یادگیری این زبان هستیم.

با توجه به این که این زبان ساختار بزرگ ترین سایت ها و وب اپلیکیشن های جهان را تشکیل داده است، انتظار می رود که نه تنها حضور این زبان برنامه نویسی در دنیای وب کمرنگ نشود، بلکه روز به روز به طرفداران و کاربران آن افزوده شود. به نظر شما آینده زبان PHP چگونه خواهد بود؟ خوشحال می شویم نظرات خود را با درمیان بگذارید.

اگر می خواهید بیشتر در زمینه برنامه نویسی PHP مطالعه کنید مقالات زیر را دنبال کنید

• PHP چیست و چه کاربردی دارد ( بهمراه تاریخچه پی اچ پی )
• چرا باید زبان PHP را انتخاب کرد؟
• بهترین منابع آموزش PHP
• کاربردهای زبان برنامه نویسی PHP
• بهترین فریم ورک های پی اچ پی
• یادگیری php : پیش نیاز یادگیری php

اگر به یادگیری بیشتر در زمینه ی PHP علاقه داری، با شرکت در دوره ی آموزش PHP در کمتر از یک سال به یک متخصص PHP تبدیل می شوی که آماده ی استخدام، دریافت پروژه، کسب درآمد و یادگیری مباحثی مثل لاراول هستی.