تحصیل در رشته بازی سازی (رشته گیمینگ) در ایران + صفر تا 100

بازی سازی، یکی از زمینه های رو به رشد در جهان است. ساخت یک بازی، نیازمند خلق دنیایی مجازی است تا بازی کنان در محیط آن غرق شوند و از آن لذت ببرند. البته بازی کردن فقط به لذت بردن محدود نمی شود، بلکه حتی در مواردی می تواند به کسب مهارت و درمان بیماری نیز  منجر شود. بسته به هدف بازی، یک بازی ساز باید در مورد مکانیک بازی، پاداش ها، تعامل بازیکنان، طراحی مراحل، روانشناسی بازیکن و... بداند. گاهی بازی توسط یک گروه ساخته می شود. گاهی نیز بازی توسط یک نفر ساخته می شود که به سازنده، بازی ساز مستقل گفته می شود. بازی ساز مستقل تمامی وظایف ساخت بازی را به تنهایی انجام می دهد.

هر فردی می تواند با کمی تلاش وارد صنعت بازی سازی شود و به خصوص اگر برنامه نویسی آموخته باشد، دارای شانس بالایی برای موفقیت است. اما ممکن است این سوال برای شما مطرح شود که شرایط تحصیل در رشته بازی سازی چگونه است؟ آیا رشته بازی سازی به صورت مستقل وجود دارد؟ در این مقاله، قصد داریم بررسی کنیم که اگر بخواهیم در رشته بازی سازی تحصیل کنیم، باید چه مسیرهایی را بپیماییم.

تحصیل در مدرسه ی مجازی

بیایید از پایین ترین مقطع تحصیلی، یعنی مدرسه شروع کنیم. مدرسه ی بازی سازان فردا با حمایت وزارت آموزش و پرورش و مدیرعامل بنیاد ملی بازی های رایانه ای ایجاد شده است. این مدرسه که فعالیت خود را در شبکه ی آموزشی شاد آغاز کرده، اقدام مشترک انستیتو ملی بازی سازی، بنیاد ملی بازی های رایانه ای و وزارت آموزش و پرورش در خصوص آموزش بازی سازی در سطح ملی برای تمام دانش آموزان به خصوص مقطع سنی زیر 16 سال است.

محتواهای آموزشی تهیه شده در انستیتو ملی بازی سازی به مرور از طریق کانال بازی سازان فردا در شبکه دانش آموزی شاد در اختیار بیش از 40 هزار دانش آموز عضو این کانال قرار می گیرد. دانش آموزان با ورود به کانال شبکه ی آموزشی شاد و جستجوی آدرس bazisazan@ به راحتی می توانند به کانال مدرسه ی بازی سازان فردا و محتواهای آموزشی ارائه شده در آن دسترسی پیدا کنند.

تحصیل در مقطع دبیرستان

بازی های رایانه ای ایرانی، مورد علاقه ی بسیاری از خانواده های ایرانی هستند؛ به همین دلیل این رشته در هنرستان های کاردانش برای هنرجویان علاقه مند پایه گذاری شده است. رشته ی برنامه نویسی بازی های رایانه ای دارای 111 ساعت آموزش است که شامل 42 ساعت مهارت های عمومی، 4 ساعت مهارت های پایه، 56 ساعت مهارت های فنی و 9 ساعت مهارت های غیرفنی است. هنرجویان در این رشته علاوه بر گذراندن دروس عمومی، پنج استاندارد مهارت شغلی را گذرانده و در انتهای هر استاندارد به توانایی های ذیر دست می یابند:

• مهارت برنامه نویسی scratch

• مهارت رایانه کار LCDL

• مهارت کاربر رایانه

• مهارت کاربر آفیس

• مهارت کار با ایلاستریتور

• مهارت بازی سازی مقدماتی با موتور Unity

• مهارت شهروند الکترونیکی

• مهارت کاربر اندروید

• مهارت برنامه نویسی بازی های رایانه ای

• مهارت بازاریابی الکترونیکی

• مهارت کاربر Poser

• مهارت مدیر Game Net

دانش آموزان بعد از فراغت از تحصیل می توانند در مقطع کاردانی در دانشگاه جامع علمی کاربردی، دانشگاه آزاد و دانشگاه فنی و حرفه ای در رشته ی مرتبط ادامه تحصیل دهند. همچنین دانش آموز می تواند در مقطع کارشناسی نیز در رشته های مرتبط با نرم افزار و IT ادامه تحصیل دهد.

[note]

اگر به برنامه نویسی علاقه دارید و در یادگیری و بهبود مهارت های خود نیاز به کمک دارید پیشنهاد میکنیم به صفحه دوره الفبای برنامه نویسی سون لرن مراجعه کنید و از پشتیبانی مشاوران ما بهره مند شوید.

[/note]

تحصیل در مقطع کاردانی

در حال حاضر تحصیل در رشته بازی سازی از طریق هنرستان نیز امکان پذیر است. دانشگاه علمی-کاربردی بنیاد ملی بازی های رایانه ای، به عنوان اولین دانشگاه بازی سازی غرب آسیا شناخته شده است. در حال حاضر سه رشته در این مرکز ارائه می شود که عبارتند از:

• کاردانی فنی بازی‎ سازی رایانه‎ای

• کاردانی حرفه ای کارگردانی هنری بازی های رایانه ای

• کاردانی حرفه ای طراحی و کارگردانی بازی های رایانه ای

افراد بسته به نوع دیپلمی که دارند، به شرط گذراندن دروس جبرانی خاص خود که در دفترچه قید شده است پذیرش خواهند شد. برای تحصیل در این رشته ها باید در آزمون ورودی و مصاحبه قبول شد. این دوره ها شامل واحدهای عملی و نظری هستند و در مدت ۴ ترم تحصیلی و با ۷۲ واحد درسی ارائه می‎شوند.

در ادامه هر یک از این رشته ها را به صورت مختصر معرفی می کنیم.

رشته ی کاردانی فنی بازی سازی رایانه ای

مجموع واحدهای دو دوره، ۷۲ واحد و مجموع ساعات آن نیز ۲۰۶۴ ساعت است که حداقل ۲ و حداکثر ۳ سال طول خواهد کشید. فارغ التحصیلان این رشته بازی سازی، در پایان دوره ی تحصیل دارای توانایی های زیر خواهند بود:

• توانایی کار کردن با حداقل یک موتور آماده (UDK) یا (Unity)

• توانایی طراحی زیرساخت فنی بازی با استفاده از سکوی داده شده در موتور آماده

• توانایی تهیه خروجی و آشنایی کامل با بخش‎های مختلف موتور

• آشنایی کامل با توابع استاندارد مرتبط با فیزیک موتور بازی‎ سازی

• توانایی ایجاد و اضافه کردن توابع جدید فیزیکی به موتور بازی‎ سازی

• آشنایی کامل با بخش‎های هوش مصنوعی موتور بازی‎ سازی

• توانایی تهیه محتوای بازی (Content Creation) از طریق موتور بازی ‎سازی

• توانایی برنامه ‎نویسی، اشکال‎زدایی و کد‎نویسی با موتور بازی ‎سازی

• آشنایی با مفاهیم سطح جزئیات بازی (Level of Detail) و کاهش دادن سطح پیچیدگی

• توانایی بهبود دادن کارآیی مدل‎های مورد استفاده

• آشنایی با فرآیندهای مهندسی نرم ‎افزار مورد استفاده در بازی سازی رایانه‎ای

• توانایی تست کردن بازی با متدهای استاندارد مربوطه

• برقراری تعامل با اعضا و مدیران سه تیم دیگر بازی‎ سازی، یعنی تیم هنری و تیم طراحی و تیم بازی نامه نویسی

مشاغلی که شامل توانایی های بالا می شوند عبارتند از:

• برنامه ‎نویس گرافیکی بازی ها

• متخصص طراحی فیزیک بازی‎ها

• طراح هوش مصنوعی بازی‎ها

• برنامه نویس رابط کاربری (User Interfaces)

• تکنسین مهندسی نرم ‎افزار در پروژه‎های بازی‎ سازی ملی

رشته ی کارگردانی هنری بازی های رایانه ای

مجموع واحدهای دو دوره، ۷۲ واحد و مجموع ساعات آن نیز ۲۰۹۶ ساعت است که حداقل ۲ و حداکثر ۳ سال به طول می انجامد. دانشجویان این رشته بازی سازی پس از فارغ التحصیلی دارای توانایی های زیر خواهند بود:

• گزارش نویسی و مستندسازی فعالیت‎ها

• ارائه ی گزارش نتایج کار و جریان فعالیت‎ها (presentation)

• انجام کار گروهی

• بهره گیری از رایانه

• قابلیت تعامل با سایر اعضاء در کار گروهی

• سازماندهی و اداره کردن افراد تحت سرپرستی و آموزش آن ها

• رعایت اخلاق حرفه‎ای و تنظیم رفتار سازمانی

• ایجاد کسب و کارهای کوچک و کارآفرینی

• تفکر نقادانه و اقتضائی

• خلاقیت و نوآوری هنری

قابلیت ها و توانمندی های فنی فارغ التحصیلان نیز عبارت است از:

• توانایی طراحی مرحله بازی در قالب دوبعدی و سه بعدی

• توانایی تهیه ی خروجی و آماده سازی فضا برای موتور بازی ساز

• آشنایی کامل با داستان نویسی و طراحی بازی

• مدیریت تولید و کارگردانی هنری بازی های رایانه ای

• آشنایی با مفاهیم سطح جزئیات بازی (Level of Detail) و کاهش دادن سطح پیچیدگی

• توانایی طراحی رابط کاربری بازی

• برقراری تعامل با اعضا

مشاغلی که شامل توانایی های بالا می شوند عبارتند از:

• طراح بازی

• طراح گرافیک بازی‎ها

• طراح مراحل بازی‎ها

• طراح رابط کاربری بازی

• طراحی فضا و بنا در پروژه‎های بازی ‎سازی ملی

رشته ی کاردانی حرفه ای کارگردانی و طراحی بازی های رایانه ای

مجموع واحدهای دو دوره، ۷۲ واحد و مجموع ساعات آن نیز ۲۰۹۶ ساعت است که حداقل ۲ و حداکثر ۳ سال به طول می انجامد. قابلیت ها و توانمندهای عمومی فارغ التحصیلان این رشته شامل موارد زیر است:

• گزارش‎نویسی و مستندسازی فعالیت‎ها

• ارائه ی گزارش نتایج کار و جریان فعالیت‎ها

• انجام کار گروهی

• بهره گیری از رایانه

• قابلیت تعامل با سایر اعضاء در کار گروهی

• سازماندهی و اداره کردن افراد تحت سرپرستی و آموزش آن ها

• رعایت اخلاق حرفه‎ای و تنظیم رفتار سازمانی

• ایجاد کسب و کارهای کوچک و کارآفرینی

• تفکر نقادانه و اقتضائی

• خلاقیت و نوآوری هنری

از دید فنی، دانشجویان مهارت های زیر را کسب خواهند کرد:

• بهینه سازی بازی های رایانه ای

• توانایی طراحی مرحله ی بازی در قالب دوبعدی و سه بعدی

• توانایی تهیه ی خروجی و آماده سازی فضا برای موتور بازی سازی

• آشنایی کامل با داستان نویسی و طراحی بازی

• مدیریت تولید و کارگردانی هنری بازی های رایانه ای

• آشنایی با مفاهیم سطح جزئیات بازی (Level of Detail) و کاهش دادن سطح پیچیدگی

• توانایی طراحی رابط کاربری بازی

• برقراری تعامل با اعضا و مدیران سه تیم دیگر بازی‎ سازی، یعنی تیم فنی، تیم هنری و تیم نویسندگی بازی ها

مشاغلی که شامل توانایی های بالا می شوند عبارتند از:

• طراح بازی

• طراح گرافیک بازی‎ها

• طراح مراحل بازی‎ها

• طراح رابط کاربری بازی

• طراحی فضا و بنا در پروژه‎های بازی‎ سازی ملی

تحصیل در مقطع کارشناسی

با وجود تلاش های بسیار از سوی نهاد علمی کشور، باید توجه داشته باشید که هنوز رشته بازی سازی در دانشگاه های تراز اول کشور و در مقطع کارشناسی وجود ندارد (حداقل تا زمان نگارش این مقاله). لذا به تمامی افرادی که قصد یادگیری این حوزه را دارند توصیه می کنیم که از طریق دیپلم ریاضی و سپس تحصیل در شاخه ی نرم افزار رشته ی مهندسی کامپیوتر و یا علوم کامپیوتر به سراغ بازی سازی بروند. در مقطع کارشناسی، در بسیاری از دانشگاه های دولتی رده اول ایران به خصوص چهار دانشگاه تهران، علم و صنعت، شهید بهشتی و صنعتی اصفهان اساتیدی وجود دارند که می توانند در این راه کمک بزرگی باشند. در حقیقت درست است که به صورت رسمی رشته بازی سازی تدریس نمی شود، اما انجمن های بازی سازی از دانشجویان فعالی تشکیل شده اند که عاشق بازی و بازی سازی هستند. پس نگران نباشید! برای آشنایی بیشتر با رشته ی مهندسی کامپیوتر می توانید مقاله ی 'معرفی کامل رشته مهندسی کامپیوتر و گرایش های ارشد' را مطالعه کنید.

تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد

برای نخستین بار در کشور و در سال 1393، گرایش جدیدی به نام تولید بازی های رایانه ای تصویب شد. این گرایش زیر رشته ی هنرهای رایانه ای تدوین شده است، بنابراین اگر می خواهید مدرک تحصیلات تکمیلی بازی سازی داشته باشید، باید در کنکور کارشناسی ارشد هنر شرکت کنید.

البته باید توجه داشته باشید که تا لحظه ی نگارش این مقاله، فقط دانشگاه هنر اسلامی تبریز اقدام به پذیرش دانشجو در رشته ی هنرهای رایانه ای با گرایش تولید بازی های رایانه ای کرده است. در حقیقت، این رشته پس از موفقیت این دانشگاه در برگزاری دوره کارشناسی چند رسانه ای و با توجه به نیاز کشور در زمینه تربیت نیروهای متخصص داخلی در زمینه تولید بازی های رایانه ای، در دانشکده ی چندرسانه ای این دانشگاه ایجاد شده است. ظرفیت این رشته نیز 10 نفر می باشد.

آموزش در رشته ی هنرهای رایانه ای با گرایش تولید بازی های رایانه ای به صورت پروژه محور بوده و نزدیک به ۶۰ درصد از دروس آن در قالب فعالیت های عملی و کارگاهی ارائه می شود. رشته ی تولید بازی های رایانه ای به صورت بین رشته ای میان رشته های کامپیوتر و هنر طراحی شده است. طراحی فضای بازی، طراحی شخصیت، هوش مصنوعی بازی های رایانه ای، طراحی فنی و گرافیک رایانه ای و طراحی تجربه کاربری برای بازی های رایانه ای از جمله مهارت هایی است که دانشجویان در این رشته فرا می گیرند.

تحصیل در دو دانشگاه مشترک

حدود سه سال است که ایران در مقطع کارشناسی ارشد دوره های مشترکی با دانشگاه های خارج از کشور برگزار می کند. یکی از این دوره ها، رشته ی مهندسی کامپیوتر و گرایش هوش مصنوعی و رباتیکز دانشگاه اصفهان است که با همکاری دانشگاه کیم یانگ کره جنوبی برگزار می شود. تمرکز این رشته بر بازی سازی است.

برای پذیرش در دوره ی مشترک با دانشگاه کیم یانگ کره جنوبی نیز پذیرش دانشجو به صورت نیمه متمرکز و از طریق مصاحبه در دانشگاه اصفهان انجام خواهد گرفت؛ علاوه بر این، آشنایی کافی با زبان انگلیسی ضروری است و دانش زبان داوطلبین در مصاحبه سنجیده خواهد شد. شهریه ی هر ترم تحصیل در دانشگاه کیم یانگ بسته به شرایط متغیر است، اما برای مثال در سال 1398 شهریه ۵۰۰۰ دلار (با احتساب هزینه اسکان و غذا) بود که به دانشجویان اعزامی از دانشگاه اصفهان ۳۰ درصد تخفیف داده می شد. علاوه بر آن، بسته به میزان تسلط به زبان انگلیسی و همکاری در پروژه های بازی سازی استادان دانشگاه کیم یانگ، این مبلغ تا 1000 دلار کاهش می یافت.

تحصیل در خارج از کشور

خوشبختانه در خارج از کشور، شرایط متنوعی برای تحصیل در حوزه های مرتبط با بازی سازی وجود دارد و دانشگاه های معتبر زیادی هستند که این رشته را ارائه می دهند. طراحی و توسعه ی بازی های رایانه ای حرفه ای پرتقاضاست و به همین دلیل، دانش جامعی را می طلبد. به همین دلیل دانشگاه ها به طور فزاینده ای در حال ارائه ی برنامه هایی در زمینه ی بازی های رایانه ای به دانشجویان و فارغ التحصیلان هستند. در ادامه فهرستی از دانشگاه های برتر را معرفی می کنیم. این دانشگاه ها طبق نظرسنجی که در بین دانشجویان صورت گرفته است و فاکتور هایی همچون دوره ی مناسب آکادمیک، هزینه ها، چشم انداز شغلی در صنعت بازی های رایانه ای، تجهیزات مدرن و... انتخاب شده اند. این دانشگاه ها عبارتند از:

• دانشگاه یوتا در سالت لیک (University of Utah): اگر در هدف خود ثابت قدم و مطمئن هستید حتما به این دانشگاه توجه ویژه ای داشته باشید.

• دانشگاه ساترن کالیفرنیا (University of Southern California)

• موسسه ی فناوری دیجی پن (DigiPen Institute of Technology)

• دانشگاه ایالتی میشیگان (Michigan State University)

• دانشگاه سانتاکروز کالیفرنیا (University of California, Santa Cruz)

• موسسه ی فناوری روچستر (Rochester Institute of Technology)

• دانشگاه درکسل (Drexel University)

تحصیل در رشته بازی‌سازی در دانشگاه علم و صنعت

دانشگاه علم و صنعت ایران رشته مستقلی با عنوان «بازی‌سازی» ارائه نمی‌دهد، اما در مقطع کارشناسی ارشد مهندسی کامپیوتر، گرایشی با عنوان «بازی‌های رایانه‌ای» در برخی سال‌ها فعال بوده است. این گرایش با هدف تربیت نیروی متخصص در حوزه طراحی و توسعه بازی‌های رایانه‌ای تعریف شد و تمرکز آن بر مباحث فنی و مهندسی بازی است.

مشخصات کلی گرایش:

• عنوان گرایش: بازی‌های رایانه‌ای
• رشته مادر: مهندسی کامپیوتر
• مقطع: کارشناسی ارشد
• دانشگاه: دانشگاه علم و صنعت ایران
• وضعیت ظرفیت: در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ دارای پذیرش محدود بوده است؛ در سال جاری (۱۴۰4) ظرفیت این کدرشته صفر شده و پذیرشی انجام نمی‌شود.

دروس و واحدهای گرایش بازی‌های رایانه‌ای

به دلیل غیرفعال بودن گرایش در سال جاری، جدول زیر بر اساس ساختار آموزشی سال‌های فعال و الگوی رایج گرایش‌های Game Development تدوین شده است.

شرایط ورود

• شرکت در کنکور سراسری کارشناسی ارشد مهندسی کامپیوتر
• کسب رتبه لازم برای قبولی در دانشگاه علم و صنعت (در سال‌هایی که گرایش فعال است)
• در سال 1404 این گرایش ظرفیت پذیرش ندارد و در دفترچه انتخاب رشته ارائه نشده است.

[note]

نکته مهم:  با توجه به ناپایدار بودن ارائه این گرایش، علاقه‌مندان به بازی‌سازی در دانشگاه علم و صنعت عملاً باید از مسیر مهندسی کامپیوتر وارد شوند و تمرکز خود را از طریق انتخاب دروس مرتبط، پروژه‌های عملی و پایان‌نامه بر حوزه Game Development قرار دهند. این مسیر همچنان یکی از قوی‌ترین مسیرهای فنی برای ورود حرفه‌ای به صنعت بازی‌سازی محسوب می‌شود.

[/note]

جمع بندی

با گذر زمان، بازی های رایانه ای به صورت جدی به بخش مهمی از سرگرمی های مردم تبدیل شده اند و در دل کاربران گوناگون جا باز کرده اند. ایران با 20 میلیون کاربر بازی های رایانه ای و صرف روزانه 40 میلیون ساعت برای انجام بازی یکی از پرمخاطب ترین کشورهای دنیا در این زمینه محسوب می شود. به همین نسبت، ساخت بازی به یکی از مشاغل روبه رشد و پرطرفدار تبدیل شده است. دانش آموختگان رشته های مرتبط با بازی سازی، می توانند به عنوان مدرس، طراح بازی، برنامه نویس، گرافیست و... در مراکز دولتی و خصوصی و یا به صورت مستقل مشغول به کار شوند. اگر سوالی در مورد بازی ساز شدن دارید یا برای شروع بازی سازی به کمک نیاز دارید نترسید، ما همراه شما خواهیم بود. برای ادامه ی راه می توانید به مقاله ی 'نقشه ی راه بازی سازی: آموزش مراحل بازی سازی' مراجعه کنید. خوشحال می شویم سوالات، پیشنهادات و نظرات خود را با ما و سایر کاربران به اشتراک بگذارید.