در اوایل دهه ۹۰ میلادی، Visual Basic به عنوان یکی از پیشروترین زبانهای برنامه نویسی شناخته میشد، چون یکی از اولین زبان هایی بود که از سینتکس خوانا و ساده استفاده میکرد. حالا شاید دیگه جدیدترین زبان برنامه نویسی نباشه، ولی هنوزم توسط شرکتهای مختلف در سراسر دنیا استفاده میشه. دلیلش هم واضحه: این زبان یه ابزار قدرتمند برای برنامه نویسی بک اند هست. با Visual Basic میتونید سیستمهای داخلی بسازید، ولی کاربردش فقط به این محدود نمیشه؛ میتونید ازش تو برنامههای وب، سیستمها و حتی چت باتها هم استفاده کنید.
بیسیک (BASIC) مخفف "Beginners' All-purpose Symbolic Instruction Code" هست که به معنای "کد آموزشی همه منظوره نمادین برای مبتدیان" است. این زبان برنامه نویسی در دهه ۱۹۶۰ توسط جان کیمنی و توماس کورتز در کالج دارتموث ایجاد شد. هدف از طراحی این زبان، ساده کردن فرایند یادگیری برنامه نویسی برای مبتدیان و دانشجویان بود. به خاطر همین، سینتکس (قواعد نگارشی) این زبان بسیار ساده و خوانا طراحی شده بود.
تصور کنید که در زمانهای گذشته، برنامه نویسی تنها به متخصصان و مهندسین کامپیوتر محدود بود. بیسیک با ساده سازی قواعد برنامه نویسی و استفاده از کلمات انگلیسی رایج، این فرایند رو برای عموم افراد قابل دسترس کرد. این زبان در آموزش برنامه نویسی به هزاران نفر کمک کرده و همچنان به عنوان یکی از پایههای اصلی درک برنامه نویسی مدرن شناخته میشه.
Visual Basic (VB) یه زبان برنامه نویسی شیءگرا و محیط توسعه هست که مایکروسافت در سال ۱۹۹۱ معرفی کرد. این زبان از نسخه قدیمیتر BASIC تکامل پیدا کرده که برای 'کدهای آموزشی همه منظوره نمادین' استفاده میشد. تو VB، توسعه دهندهها میتونن با استفاده از ویژگیهای مبتنی بر رابط کاربری گرافیکی (GUI)، بخشهای مختلف کد رو با کشیدن و رها کردن اشیاء تغییر بدن که این امکان رو میده تا برنامه نویسها رفتار، عملکرد و ظاهر اشیاء مختلف رو با استفاده از عناصر گرافیکی تعریف کنن.
حالا وقتشه که خودتو تو نقش یه برنامه نویس ببینی که با یه رابط کاربری جذاب و گرافیکی کار میکنه. با VB، کافیه اشیاء رو بگیری و جابه جا کنی تا برنامه هات زنده بشن! 😉

برخلاف زبانهای برنامه نویسی دیگه، زبان BASIC از چندین کلمه انگلیسی رایج تو سینتکسش استفاده میکرد که این زبان رو برای کاربرها خیلی راحتتر و دوست داشتنیتر میکرد. این یکی از دلایل اصلی بود که مایکروسافت تصمیم گرفت زبانی رو از BASIC مشتق کنه.
یکی دیگه از دلایل مهم برای معرفی VB این بود که BASIC یه بخش 'بصری' داشت. مایکروسافت یه IDE برای VB به اسم 'Visual Studio' توسعه داد که از اجزای گرافیکی برای طراحی ماژولهای نرم افزاری استفاده میکرد. با استفاده از این عناصر گرافیکی، توسعه دهندهها میتونستن به راحتی با موس خودشون منوها، دکمهها و متنها رو تغییر اندازه بدن، به جای اینکه هر جزء گرافیکی رو به صورت جداگانه طراحی کنن.
در سال ۱۹۹۸، مایکروسافت آخرین نسخه VB یعنی Visual Basic 6 رو منتشر کرد. حالا این نسخه جای خودش رو به نسخههای دیگه مثل VB .NET، Visual Basic for Applications (VBA) و Visual Studio .NET داده. امروز، VBA و Visual Studio .NET دو پلتفرم VB پرکاربرد در سازمانها هستن.
به خاطر راحتی استفاده، سینتکس ساده و ابزارهای گرافیکی، VB هنوزم تو لیست ۲۵ زبان برنامه نویسی محبوب در سراسر دنیا قرار داره. طبق آمار مارس ۲۰۲۳ از PYPL (محبوبیت زبانهای برنامه نویسی)، VB در رتبه ۲۱ با ۰.۵۳٪ سهم بازار قرار داره.
Visual Basic از رابط کاربری گرافیکی (GUI) برای طراحی برنامههای ویندوز استفاده میکنه. کنسول طراحی VB به سه بخش اصلی تقسیم میشه:
تو فضای طراحی، برنامه نویس میتونه 'کنترل ها' رو از جعبه ابزار به فرم اضافه کنه. این کنترلها شامل دکمه ها، تکست باکس ها، لیبل ها، پیکچرباکسها و خیلی چیزای دیگه هستن. هر کنترل تو این لیست باعث ایجاد 'رویدادها' مثل کلیک، دابل کلیک، فشار دادن کلید، رها کردن کلید و حرکت موس میشه.
برنامه نویس میتونه برای هر رویداد یا عمل کاربر یه زیرروال بنویسه که بهش 'رویه رویداد' میگن. تو شناسایی این رویه ها، پروژه ایجاد شده به دنبال دستورالعملهای مرتبط با رویداد میگرده و اونها رو اجرا میکنه.
برنامه VB وقتی آماده استفاده است که همه عناصر رابط کاربری، زیرروالها و کدهای دیگه نرم افزاری تو پروژه قرار گرفته باشن. برنامه نویس میتونه برنامه رو به یکی از این دو روش اجرا کنه:
خیلی راحت با فشار دادن یه کلید یا کلیک روی یه دکمه، میتونی برنامه ت رو اجرا کنی و ببینی چطوری کار میکنه. (همه چیز به سادگی چند کلیک!)
حالا این مراحل برای نسخه اولیه VB توضیح داده شده، اما فرآیند کاریش بستگی به نسخه ای داره که استفاده میکنید. مثلاً اگه از Visual Basic .Net استفاده کنید، پیاده سازی تو Visual Studio شبیه به زبان BASIC با عناصر سینتکس اضافه شده و ویژگی هایی از Object Pascal و C هست. کد VB به کد شیء ترجمه میشه و بعد به قسمتهای برنامه شما متصل میشه تا یه فایل .exe بسازه. این فایل میتونه به طور مستقل اجرا بشه، بدون نیاز به محیط Visual Studio، درست مثل هر برنامه دیگه روی ماشین شما.
اگه از نسخه VBA VB استفاده کنید، کد معمولاً تو IDEهای داخلی برنامههای Microsoft Office مثل MS Access، MS Excel و MS Word نوشته میشه. تو VBA، کد توکنیزه، کامپایل و تو یه ماشین مجازی تو برنامه Microsoft Office اجرا میشه. کد VBA نمیتونه خارج از محیط Office اجرا بشه. بنابراین، VBA نمیتونه فایلهای .exe رو به تنهایی تولید کنه.
VB از زمان معرفی ش تو سال ۱۹۹۱ راه زیادی رو طی کرده. باید توجه داشت که نسخههای مختلف VB به شکلهای متفاوتی عمل میکنن که این امر نسبت به نسخههای قبلی منحصربه فرد هست
ویژوال بیسیک، محصول مایکروسافته که با سینتکس ساده و محیط بصری قابل فهم ارائه شده. این زبان توسعه سریعتر رو نسبت به بقیه زبانها فراهم میکنه و ارتباط خوبی با دیتابیسها داره. بیایید نگاهی به ویژگیهای منحصر به فرد ویژوال بیسیک بندازیم.

نصب اولیه ویژوال بیسیک نیاز به فضای حافظه زیادی داره. به خاطر اینکه این زبان از کیت توسعه مبتنی بر رابط کاربری گرافیکی استفاده میکنه، طبیعتاً فضای زیادی میطلبه. علاوه بر این، در ویژوال بیسیک امکان مقداردهی اولیه به ساختارها در زمان اعلان وجود نداره، که این ویژگی در زبان C امکان پذیره. همچنین، محیط توسعه ویژوال بیسیک بیشتر برای برنامه هایی مناسبه که زمان پردازش کمتری نیاز دارن.
برنامه نویسها به خاطر ویژگی توسعه سریع ویژوال بیسیک، این زبان رو به بقیه زبانها ترجیح میدن. البته که ویژوال بیسیک محدود به سیستم عامل مایکروسافته، اما همچنان به طور گسترده توسط جامعه برنامه نویسی استفاده میشه. این زبان برای طراحی برنامههای گرافیکی با نوشتن کدهای کم، مثل دیتابیسهای فرانت اند، خیلی مناسبه و به توسعه دهندهها کمک میکنه برنامههای بهتری نسبت به زبانهای VC++، Delphi و PowerBuilder بسازن.
چارچوب شیءگرای ویژوال بیسیک به برنامه نویسها کمک میکنه تا به راحتی وظایف برنامههای بزرگ، پیچیده و به روزرسانیهای فعال رو مدیریت کنن. به همین خاطر، ویژوال بیسیک از قابلیت استفاده مجدد کدها و مقیاس پذیری پشتیبانی میکنه که این موضوع کارایی کلی نرم افزارهای توسعه یافته رو بهبود میده.
یک برنامه ویژوال بیسیک به دو بخش تقسیم میشه. یک بخش شامل کد منحصر به فرد برنامه و بخش دیگه شامل کدهای پیش فرضی که برای اجرای هر برنامه لازم هستن. این بخش دوم به عنوان 'Runtime' شناخته میشه. Runtime یه کتابخونه جداست که شامل توابع مختلفی میشه و میتونه تو بیشتر برنامههای ویژوال بیسیک استفاده بشه.
برنامه زمان بندی (Runtime) میتونه تو دایرکتوری ویندوز نصب بشه تا بتونه توسط هر برنامه ویژوال بیسیک که تو همون نسخه توسعه پیدا کرده استفاده بشه. برنامههای از پیش بارگذاری شده Runtime ممکنه برای برنامه هایی که با نسخههای مختلف ویژوال بیسیک نوشته شدن کار نکنن. مثلاً Runtime نسخه VB 5 با Runtime نسخه VB 6 سازگار نیست. ویژگی Runtime باعث میشه برنامههای ویژوال بیسیک کوچکتر باشن، چون بخش بزرگی از کدهای برنامه داخل Runtime مشترک بین برنامهها قرار داره.
ویژگی COM از ارتباط بین فرآیندهای مختلف برنامه نویسی پشتیبانی میکنه. بنابراین، عنصر COM که به هر زبانی نوشته شده باشه میتونه با محیط توسعه ویژوال بیسیک یکپارچه بشه.
ویژوال بیسیک از ویژگی هایی مثل 'IntelliSense' و 'code snippets' برای پشتیبانی از تولید خودکار کد برای اشیاء بصری خودش استفاده میکنه. علاوه بر این، ویژوال بیسیک قابلیت 'AutoCorrect' رو داره که به برنامه نویسها اجازه میده کدها رو در زمان اجرای برنامه دیباگ کنن. همچنین، ویژوال بیسیک کلید توسعه برنامه هایی هست که میتونن روی وب، ویندوز، دستگاههای موبایل و پلتفرمهای متعدد دیگه اجرا بشن.
فکر کن توی یه دنیایی هستی که برنامه نویسی به راحتی بازی با لگوهاست. با ویژوال بیسیک، تو میتونی قطعات مختلف برنامه رو مثل یه پازل کنار هم بچینی و سریع یه برنامه کاربردی بسازی. این یعنی دنیای بی نهایت و امکانات بی پایان!
به خاطر انعطاف پذیری ویژوال بیسیک، برنامه نویسهای فرانت اند و فول استک ازش برای طراحی برنامههای سفارشی که از چندین پلتفرم پشتیبانی میکنن، استفاده میکنن. همچنین، ویژوال بیسیک انتخاب مناسبی برای توسعه برنامه هایی هست که به فرم ها، انتخابها و ورودیهای کاربر متکی هستن. علاوه بر این، ویژوال بیسیک برای توسعه برنامههای کنسولی که از طریق خط فرمان اجرا میشن، هم استفاده میشه.
توسعه دهندهها معمولاً از ویژوال بیسیک برای طراحی سیستم هایی استفاده میکنن که برای مدیریت دیتابیسهای بزرگ لازمن. وقتی یه پروژه با استفاده از ابزارهای گرافیکی توسعه پیدا کنه، کاربرها میتونن به راحتی انواع مختلفی از قابلیتهای دیتابیس رو بهش اضافه کنن، بدون اینکه نیاز به نوشتن کدهای پیچیده داشته باشن. ویژوال بیسیک همچنین به کاربرها اجازه میده تا به دیتابیس هایی که با برنامههای مختلفی مثل MS Access، Oracle و MySQL ساخته شدن دسترسی پیدا کنن و اونا رو مدیریت کنن.
ویژوال بیسیک به خاطر کدهای پیچیده شناخته شده نیست. اما کاربرها میتونن از محیط توسعه برای نوشتن کدهای بازی با استفاده از ابزارهای گرافیکی استفاده کنن. علاوه بر این، با ویژگی توسعه سریع (RAD)، ساخت نمونه اولیه یه بازی بدون نیاز به وارد شدن به جزئیات پیچیده کدنویسی راحتتر میشه. ویژوال بیسیک محدودیت هایی تو انیمیشنهای سه بعدی داره و نیاز به DLL خارجی برای فراهم کردن قابلیتهای سه بعدی داره. با این حال، همچنان گزینه محبوبی برای بازیهای دو بعدی هست.
امروزه، به خاطر رشد اینترنت اشیا و دستگاههای هوشمند، برنامهها و خدمات وب محبوبیت زیادی پیدا کردن. تو توسعه وب مدرن، ویژوال بیسیک برای ایجاد برنامههای اسکریپتی سمت سرور استفاده میشه که روی سرور وب اجرا میشن نه تو مرورگر.
برای مثال، Active Server Pages (ASP) یه زبان اسکریپتی سمت سروره که محیط ویژوال بیسیک رو به توسعه دهندهها ارائه میده تا برنامهها و خدمات سرور رو یکپارچه کنن. همچنین، VBScript یه زبان اسکریپتی مبتنی بر ویژوال بیسیکه که دستورات رو تو مرورگر سمت کاربر اجرا میکنه.
ویژوال بیسیک توسط توسعه دهندههای وب برای ایجاد فرمها و برنامههای وب هم استفاده میشه. اگه تا حالا با یه چت بات تو یه وبسایت تعامل داشتی، احتمالش هست که با یه برنامه پشتیبانی مبتنی بر ویژوال بیسیک ارتباط برقرار کرده باشی.
همون طور که قبلاً گفتیم، VB.Net از ویژوال بیسیک تکامل پیدا کرده. بنابراین، برنامه نویس هایی که از ویژوال بیسیک استفاده میکنن، به راحتی به چندین کتابخانه NET. که برای توسعه برنامههای نرم افزاری روی پلتفرمهای مرتبط با پیام رسانی، شبکههای اجتماعی، پردازش سفارشات تجارت الکترونیک و مدیریت لجستیک ضروری هستن، دسترسی دارن.
امروزه، VBA پرکاربردترین نسخه ویژوال بیسیکه. مایکروسافت ازش برای توسعه برنامههای Office مثل اکسل و پاورپوینت استفاده کرده. علاوه بر ایجاد برنامههای جدید، VBA میتونه برای بهینه سازی برنامههای موجود هم استفاده بشه.
کارکرد اصلی VBA تو ویژگی 'ماکروها' هست که به توسعه دهندهها اجازه میده فعالیت هایی مثل پردازش کلمات یا ایجاد نمودارها و جداول سفارشی رو اتومات کنن. بنابراین، کاربرها از وظایف روزمره و تکراری رها میشن. برای مثال، مهندسهای نرم افزار میتونن ماکروهایی بسازن که دادههای خاص یا آمار رو از یه صفحه گسترده به یه سند ورد استخراج کنه. یه مثال دیگه میتونه طراحی ماکروهایی باشه که بخشهای مشترک کد رو تو برنامههای مختلف تکرار کنه.
شرکتها همچنین میتونن از VBA خارج از شبکه هاشون با استفاده از ویژگی COM ویژوال بیسیک استفاده کنن. این به سازمانها اجازه میده تا برنامه داخلی خودشون رو با برنامههای غیر مایکروسافت یا خاص سازمان فراتر از مرزهای کامپیوتر شرکت ارتباط بدن.
زبان برنامه نویسی BASIC که ویژوال بیسیک ازش مشتق شده، خیلی ساده و کاربرپسنده، به خصوص وقتی میخوای فایلهای اجرایی (exe) بنویسی.
اما وقتی ویژوال بیسیک با رابط COM مایکروسافت استفاده میشه، خیلی سودمندتر میشه. اجزای COM میتونن با زبانهای مختلف نوشته بشن و بعد با استفاده از ویژوال بیسیک یکپارچه بشن. علاوه بر این، ویژوال بیسیک فقط یه زبان برنامه نویسی نیست، بلکه یه محیط توسعه یکپارچه (IDE) هم داره که برای پشتیبانی بهتر از توسعه سریع برنامه (RAD) بهینه سازی شده. این ویژگی به برنامه نویسها اجازه میده به راحتی رابطهای گرافیکی (GUI) بسازن و اونا رو به توابع داخل برنامه متصل کنن.
علاوه بر این، IDE ویژوال بیسیک دیدهای مدیریتی از ساختار برنامه ارائه میده که خیلی راحت قابل فهمه.
به طور کلی، ویژوال بیسیک توسعه سریع برنامههای ویندوزی رو ممکن میکنه و در عین حال با استفاده از ActiveX Data Objects (ADO) به دسترسی به دیتابیسها کمک میکنه و به برنامه نویسها اجازه میده از کنترلها و اشیای مختلف ActiveX استفاده کنن.

ویژوال بیسیک بیشتر برای ساخت برنامههای ویندوزی خوبه. این زبان به شما اجازه میده به راحتی برنامههای کاربردی ویندوزی بسازید و از ابزارهای گرافیکی مختلف برای طراحی رابط کاربری استفاده کنید.
بله، ویژوال بیسیک یکی از بهترین زبانها برای شروع برنامه نویسیه. سادگی و محیط گرافیکیش به مبتدیها کمک میکنه تا به راحتی برنامه نویسی رو یاد بگیرن و برنامههای خودشون رو بسازن.
به طور کلی، ویژوال بیسیک برای ساخت برنامههای وب طراحی نشده. برای توسعه وب، زبان هایی مثل HTML، CSS، جاوااسکریپت و پایتون مناسبتر هستن.
بله، ویژوال بیسیک هنوز هم توسط برنامه نویسها و شرکتهای زیادی برای ساخت برنامههای ویندوزی استفاده میشه. این زبان به خصوص برای پروژههای کوچک و متوسط خیلی خوبه.
ویژوال بیسیک و VBA (ویژوال بیسیک برای اپلیکیشن ها) هر دو از یه خانواده هستن، ولی تفاوت هایی دارن. VBA بیشتر برای اتوماسیون وظایف تو نرم افزارهای مایکروسافت مثل اکسل و ورد استفاده میشه، در حالی که ویژوال بیسیک برای ساخت برنامههای کاربردی ویندوزی طراحی شده.
همون طور که قبلا اشاره کردیم، ویژوال بیسیک شاید جدیدترین یا محبوبترین زبان برنامه نویسی نباشه، اما هنوزم کاملاً از رده خارج نشده. حتی امروز هم شرکتهای زیادی از ویژوال بیسیک برای انجام وظایف حیاتی کسب وکار استفاده میکنن. این زبان یادگیری آسونی داره و IDE بصریش اون رو به ابزاری عالی برای توسعه سریع و ارزان برنامهها تبدیل کرده.
برای یه توسعه دهنده نرم افزار، یادگیری برنامه نویسی ویژوال بیسیک یه مهارت ضروریه، به خصوص اگه تازه کار هستی و میخوای وارد فضای نرم افزارهای B2B بشی.
این مقاله بهت کمک کرد بفهمی چرا ویژوال بیسیک اینقدر محبوب بوده؟ نظرت رو تو کامنتها بنویس.
دوره الفبای برنامه نویسی با هدف انتخاب زبان برنامه نویسی مناسب برای شما و پاسخگویی به سوالات متداول در شروع یادگیری موقتا رایگان شد: