آخرین فرصت برای تهیه دوره با قیمت سابق و حتی ۳۰٪ تخفیف😮 تغییراتی در ساختار دوره‌ها و افزایش قیمت در راه است 👇
۰ ثانیه
۰ دقیقه
۰ ساعت
۰ دیدگاه نظر محسن موحد
زبان برنامه نویسی Rust چیست؟
زبان برنامه نویسی Rust چیست؟

تکامل زبان‌های برنامه‌نویسی سیستمی با نوآوری‌های مداوم برای حل پیچیدگی‌ها و کاستی‌های فناوری‌های قدیمی‌تر همراه بوده است. به طور سنتی، زبان‌هایی مانند C و C++ در این زمینه برتری داشته‌اند که قابلیت‌های قدرتمندی ارائه می‌دهند اما چالش‌های قابل توجهی نیز به همراه دارند، به خصوص در زمینه‌هایی مانند ایمنی حافظه، همزمانی و مدیریت خطاها. با افزایش پیچیدگی سیستم‌ها، نیاز به زبان برنامه‌نویسی مدرن‌تر، مؤثرتر و ایمن‌تر بیش از پیش احساس می‌شود. در این میان Rust به عنوان راه‌حل مدرن معرفی می‌شود.

Rust چیست؟

Rust یک زبان برنامه‌نویسی سیستمی است که با سرعت بسیار بالا اجرا می‌شود، از خطاهای Segfault جلوگیری می‌کند و امنیت نخ‌ها را تضمین می‌کند. هدف آن توانمندسازی همه از توسعه‌دهندگانی که بر روی سیستم‌های تعبیه شده کار می‌کنند تا کسانی که پروژه‌های نرم‌افزاری عظیم و پیچیده را می‌سازند، است. Rust ابتدا به عنوان پروژه شخصی توسط Graydon Hoare در سال 2006 شروع شد و از آن زمان توسط Mozilla پشتیبانی شده و با مشارکت جامعه‌ای فعال رشد کرده است. این زبان در می‌2015 نسخه پایدار خود را منتشر کرد و به سرعت برای پاسخگویی به نیازهای برنامه‌نویسان مدرن تکامل یافته است.

مفاهیم کلیدی و دستورات

طراحی Rust بر ایمنی و سرعت تمرکز دارد. این اهداف از طریق چندین ویژگی جدید دست‌یافتنی است:

  • مالکیت و قرض‌گیری(Borrowing): Rust از یک سیستم مالکیت منحصربه‌فرد بهره می‌برد که قوانین آن توسط کامپایلر در زمان کامپایل بررسی می‌شود. نیازی به جمع‌آوری زباله نیست و مدیریت حافظه از طریق سیستم مالکیت و قرض گرفتن ارجاع‌ها انجام می‌شود.
  • ایمنی و همزمانی: مدل مالکیت Rust باعث می‌شود که Race condition‌ها از طریق طراحی حذف شوند که این امر همزمانی را بسیار ایمن‌تر و آسان‌تر برای پیاده‌سازی می‌کند.
  • Zero-Cost Abstractions: این زبان عملکرد کد سطح پایین را ارائه می‌دهد در حالی که انتزاع‌های سطح بالا مانند iterator‌ها و closure‌ها را فراهم می‌کند.

دستورات Rust ممکن است برای کسانی که از پس‌زمینه C++ می‌آیند آشنا به نظر برسد، اما چندین بهبود را برای افزایش خوانایی و حفظ عملکرد معرفی کرده است. در اینجا یک نمونه ساده از کد Rust آورده شده است:

fn main() {
   let message = "Hello, Rust!";
   println!("{}", message);
}

این مثال ساده تعریف یک تابع (main) و تعیین مقدار یک متغیر (message) را نشان می‌دهد و سپس این پیام را در خروجی کنسول نمایش می‌دهد. دستورات ساده و آسان برای فهم است که تأکید Rust بر قدرتمند بودن و دسترس‌پذیر بودن را به خوبی نمایش می‌دهد.

ویژگی‌های منحصر به فرد Rust

Rust صرفاً یک انتخاب جدید در دنیای زبان‌های برنامه‌نویسی نیست؛ این زبان یک رویکرد پیشرفته و انقلابی را ارائه می‌دهد که به طور خاص برای مقابله با مسائل پیچیده و دیرینه در برنامه‌نویسی سیستمی طراحی شده است. در اینجا به بررسی برخی از این ویژگی‌های کلیدی می‌پردازیم:

مالکیت (Ownership): مالکیت یکی از ویژگی‌های اصلی Rust است که به مدیریت حافظه بدون نیاز به جمع‌آوری زباله (Garbage Collection) می‌پردازد. قوانین مالکیت از طریق کامپایلر اعمال می‌شوند و به مدیریت مؤثر حافظه کمک می‌کنند.
قرض‌گیری (Borrowing): قرض‌گیری در Rust که به شدت با مفهوم مالکیت در ارتباط است، به بخش‌های مختلف کد اجازه دسترسی به داده‌ها را می‌دهد بدون اینکه مالکیت آن‌ها را در اختیار بگیرند. این فرآیند به افزایش ایمنی و کارآمدی کمک می‌کند.
Lifetime: بخشی از سیستم قرض‌گیری Rust هستند که تضمین می‌کنند، ارجاع‌ها پس از اتمام داده‌های مرجع، وجود نداشته باشند. این ویژگی جلوی خطاهای رایج مانند نقاط ارجاع دار (Dangling Pointers) را می‌گیرد.

نمونه‌هایی که ویژگی‌های Rust را نشان می‌دهند

بیایید نگاهی به نمونه‌هایی بیندازیم که نشان می‌دهند چگونه ویژگی‌های Rust به تقویت پایداری و قابلیت اطمینان زبان کمک می‌کنند.

نمونه Ownership:

fn take_ownership(some_string: String) { // some_string وارد حوزه می‌شود
   println!("{}", some_string);
} // اینجا، some_string خارج از حوزه می‌شود و `drop` فراخوانی می‌شود. حافظه آزاد می‌شود.
fn main() {
   let s = String::from("Hello, Rust!");
   take_ownership(s);
   // println!("{}", s); // این خط خطای زمان کامپایل ایجاد می‌کند زیرا مقدار s منتقل شده است.
}

نمونه Borrowing:

fn calculate_length(s: &String) -> usize { // s یک ارجاع به String است
   s.len()
} // s خارج از حوزه می‌شود، اما از آنجا که مالک داده‌ها نیست، اتفاقی نمی‌افتد.
fn main() {
   let s = String::from("Hello, Rust!");
   let length = calculate_length(&s);
   println!("The length of '{}' is {}.", s, length);
}

نمونه Lifetime:

fn longest<'a>(x: &'a str, y: &'a str) -> &'a str {
   if x.len() > y.len() { x } else { y }
}
fn main() {
   let string1 = String::from("Rust");
   let string2 = "is awesome";
   let result = longest(string1.as_str(), string2);
   println!("The longest string is {}", result);
}

تأثیر این ویژگی‌ها

ویژگی‌های Ownership و Borrowing و Lifetimes در Rust به صورت هماهنگ با یکدیگر کار می‌کنند تا اطمینان حاصل شود که برنامه‌ها از نشت حافظه (Memory Leak) و خطاهای ارجاع‌دهی (Pointer Errors) به طور مؤثر محافظت می‌کنند، بدون آنکه نیازی به قربانی کردن عملکرد باشد. این ویژگی‌ها به زبان این قابلیت را می‌دهند که برنامه‌های بسیار کارآمد و ایمن تولید کند که در نهایت این زبان را به گزینه‌ای برتر برای توسعه‌ی نرم‌افزارهای معتبر و قابل اعتماد تبدیل می‌کند. استفاده از این مجموعه ویژگی‌ها در Rust به توسعه‌دهندگان امکان می‌دهد که با اعتماد بیشتری به کدنویسی بپردازند، زیرا بسیاری از رایج‌ترین خطاهای برنامه‌نویسی که در زبان‌های دیگر به وفور یافت می‌شوند، در اینجا به طور خودکار مدیریت می‌شوند.

این تعامل بین سه ویژگی کاربردی اساساً به یک محیط برنامه‌نویسی سالم‌تر و ایمن‌تر منجر می‌شود که در آن حافظه و منابع دیگر به طور کارآمد مدیریت می‌شوند. با استفاده از این مکانیزم‌ها، Rust تضمین می‌کند که هر منبع (Resource) تنها یک مالک دارد و عمر منبع به دقت کنترل و پایش می‌شود که این امر خطر بروز خطاهای رایج را به حداقل می‌رساند و به توسعه‌دهندگان کمک می‌کند تا برنامه‌هایی با عملکرد بالا و قابلیت اطمینان بیشتر توسعه دهند.

مزایای استفاده از Rust

مزایای استفاده از Rust تنها به ویژگی‌های امنیتی آن محدود نمی‌شود و شامل فواید عملی است که آن را به گزینه‌ای جذاب برای بسیاری از پروژه‌ها از کوچک تا سطح شرکتی، تبدیل می‌کند.

  • ایمنی حافظه (Memory Safety): مدل مالکیت Rust به طور ذاتی از خطاهای رایج مانند ارجاع‌دهی به مرجع نامعتبر (Null Reference)، سرریز شدن بافر (Buffer Overflow) و Data Race جلوگیری می‌کند. این ویژگی، برنامه‌های نوشته شده با Rust ذاتا ایمن‌تر شوند.
  • عملکرد بالا (High Performance): تأکید Rust بر Zero-Cost Abstractions به این معنی است که می‌تواند عملکردی مشابه با C و C++ داشته باشد، بدون اینکه بار اجرایی اضافی (Runtime Overhead) داشته باشد. این ویژگی برای سیستم‌هایی که عملکرد و کارآیی در مصرف منابع حیاتی است، بسیار مهم می‌باشد.
  • همزمانی ایمن (Safe Concurrency): رویکرد Rust به همزمانی، همزمانی بدون ترس (Fearless Concurrency) نامیده می‌شود. این ویژگی به توسعه‌دهندگان امکان می‌دهد تا برنامه‌هایی بنویسند که از رقابت‌های دسترسی همزمان به داده‌ها (Data Races) و بن‌بست‌ها (Deadlocks) که در برنامه‌های چندنخی (Multi-threaded) رایج هستند، آزاد باشند. این امر بدون تأثیر قابل توجه بر خوانایی یا پیچیدگی کد انجام می‌شود.

راه‌اندازی پروژه‌های بزرگ با Rust

برای درک عمیق‌تر از تأثیر Rust در دنیای واقعی برنامه‌نویسی، نگاهی به چند مورد استفاده واقعی از این زبان می‌اندازیم. سازمان‌ها و پروژه‌های بزرگی به Rust روی آورده‌اند تا از امنیت بالا و کارایی بی‌نظیر آن بهره‌مند شوند.

  • Amazon Web Services: یکی از بزرگ‌ترین ارائه‌دهندگان خدمات ابری در جهان، Rust را برای برخی از اجزای نرم‌افزاری خود به کار گرفته است. این استفاده نشان‌دهنده اعتماد به کارایی و امنیتی است که این زبان می‌تواند در محیط‌های تولید بزرگ و مقیاس‌پذیر ارائه دهد.
  • Google: نیز در پروژه‌های خود مانند Fuchsia که یک سیستم عامل جدید است از Rust استفاده می‌کند. این سیستم عامل با هدف بهبود امنیت و قابلیت اطمینان طراحی شده است و استفاده از این زبان به آن کمک می‌کند تا این هدف‌ها را بهتر محقق سازد.
  • Mozilla: یکی از حامیان کلیدی Rust، آن را در بخش‌هایی از موتور مرورگر خود یکپارچه کرده و به طور قابل توجهی تعداد آسیب‌پذیری‌های امنیتی را کاهش داده است.
  • Dropbox: از Rust برای بخش‌های مهمی از زیرساخت بک‌اند خود استفاده می‌کند و عملکرد و قابلیت اطمینان را بهبود می‌بخشد.
  • Cloudflare: از این زبان برای نوشتن سرویس‌های شبکه امن با حافظه استفاده می‌کند.

شروع کار با Rust

برای کسانی که علاقه‌مند به کاوش در Rust هستند، شروع کار ساده است:

گام اول: نصب Rust

Rust را می‌توان با rustup نصب کرد که نسخه‌های این زبان و ابزارهای مرتبط را مدیریت می‌کند. rustup ابزار استانداردی است برای نصب Rust که به راحتی مدیریت نسخه‌های مختلف و ابزارهای مربوطه را ممکن می‌سازد. برای نصب دستور زیر را در ترمینال خود وارد کنید:

curl --proto '=https' --tlsv1.2 -sSf https://sh.rustup.rs | sh

توجه: برای نصب بر روی ویندوز می‌توانید از وب‌سایت رسمی Rust فایل‌ ۳۲ یا ۶۴ بیتی را دانلود و نصب نمایید.

گام دوم: نوشتن اولین برنامه

پس از نصب Rust، می‌توانید برنامه اول خود را بنویسید:

fn main() {
    println!("Hello, Rust!");
}

 

این کد را در یک فایل با نام main.rs ذخیره کنید، سپس آن را با دستورات زیر در ترمینال خود کامپایل و اجرا کنید:

rustc main.rs ./main

مقایسه Rust با C و C++

در مقایسه با زبان‌های قدیمی‌تر مانند C و C++، زبان Rust ارائه‌دهنده تضمین‌های امنیتی قوی‌تر در حافظه و مدیریت خطا است. در حالی که C و C++ به دلیل قدرت و کنترل بالایی که به برنامه‌نویسان می‌دهند شناخته شده‌اند، این زبان‌ها همچنین مستعد خطاهای حافظه مانند overflow و memory leaks هستند. Rust با حذف این خطاهای رایج، تجربه‌ای امن‌تر و مدرن‌تر را ارائه می‌دهد. این زبان قدرتمند اغلب با زبان‌های برنامه‌نویسی سیستمی مستقر مانند C و C++ مقایسه می‌شود، زیرا بر جزئیات کم‌سطح مدیریت سیستم تمرکز دارد. در اینجا یک مقایسه دقیق ارائه شده است:

مدیریت حافظه

  • C/C++: مدیریت حافظه دستی مستعد خطای انسانی است و منجر به مشکلاتی مانند نشت حافظه، نقاط ارجاع دار و سرریز بافر می‌شود.
  • Rust: مدیریت حافظه را از طریق سیستم مالکیت خود به صورت خودکار انجام می‌دهد، که این خطاهای رایج را به طور مؤثری حذف می‌کند.

همزمانی

  • C/C++: همزمانی در C/C++ نیاز به برنامه‌نویسی دقیق دارد تا از دام‌هایی مانند رقابت‌های داده‌ای و بن‌بست‌ها اجتناب شود.
  • Rust: تضمین‌های همزمانی تعبیه‌شده‌ای ارائه می‌دهد که نوشتن برنامه‌های چندنخی مطمئن را بسیار ایمن‌تر و آسان‌تر می‌کند.

ایمنی و امنیت

  • C/C++: در حالی که قدرتمند هستند، این زبان‌ها فضای زیادی برای خطاهای ظریف و آسیب‌پذیری‌های امنیتی به دلیل دسترسی مستقیم به حافظه فراهم می‌کنند.
  • Rust: رویه‌های کدنویسی ایمن را اجبار می‌کند که این نوع خطاها را در زمان کامپایل جلوگیری می‌کند و امنیت را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد.

عملکرد

هر دو Rust و C/C++ برای عملکرد بالای خود شناخته شده‌اند. با این حال، طراحی Rust اطمینان حاصل می‌کند که عملکرد توسط ویژگی‌های ایمنی آن تضعیف نمی‌شود و اغلب عملکردی مشابه با C++ دارد.

نگاه به آینده: توسعه و گسترش Rust

Rust همچنان در حال رشد و توسعه است. با پشتیبانی مداوم از طرف موسسه Rust و جامعه‌ی بزرگ آن، این زبان برنامه‌نویسی ادامه دارد تا نوآوری‌های خود را در زمینه‌های امنیت نرم‌افزار و کارایی بیشتر توسعه دهد. آینده‌ای که در آن Rust نقش بزرگ‌تری در توسعه نرم‌افزارهای امن و کارآمد بازی خواهد کرد، دور از انتظار نیست.

چگونه Rust را یاد بگیریم؟

برای کسانی که به تازگی با Rust آشنا شده‌اند یا علاقه‌مند به تعمیق دانش خود در این زبان هستند، منابع آموزشی فراوانی در دسترس است. از کتاب‌های رسمی مانند "The Rust Programming Language" که به طور عامیانه به "The Book" معروف است و Rust by Example مجموعه‌ای از نمونه‌های قابل اجرا را ارائه می‌دهد که مفاهیم مختلف Rust و کتابخانه‌های استاندارد را نشان می‌دهند تا دوره‌های آنلاین و ورکشاپ‌های تخصصی، افراد می‌توانند با تمرین و مطالعه به سطح تسلط در Rust دست یابند.

جامعه Rust پرجنب و جوش و خوش‌آمدگویی است. تازه‌واردان می‌توانند از منابع متعدد و انجمن‌های برنامه‌نویسی در سطح اینترنت بهره ببرند. این کامیونیتی‌ها مکان‌های عالی برای دریافت بازخورد، پیدا کردن راهنما و مشارکت در پروژه‌های مشترک هستند.

اگر شما جزو علاقمندان به یادگیری زبان Rust هستید و تمایل دارید این زبان برنامه‌نویسی را دنبال کنید پیشنهاد می‌کنیم دوره آموزش Rust مقدماتی را ببینید.

جمع‌بندی

Rust یک گام مهم رو به جلو در برنامه‌نویسی سیستم است. این زبان ترکیبی از عملکرد و کنترل مورد نیاز برای برنامه‌نویسی سیستم‌های کم‌سطح را با ایمنی و امکانات مدرن که امروزه در توسعه نرم‌افزار انتظار می‌رود، فراهم می‌کند. برای کسانی که با برنامه‌هایی سر و کار دارند که در آن‌ها ایمنی، عملکرد و همزمانی حیاتی است، Rust مزایای قانع‌کننده‌ای ارائه می‌دهد.

محبوبیت و پذیرش رو به رشد این زبان در صنایع مختلف نشان‌دهنده اثربخشی و پتانسیل آن است. این زبان نه تنها بسیاری از نقایص زبان‌های قدیمی‌تر را برطرف می‌کند، بلکه ویژگی‌های جدیدی را معرفی می‌کند که رویه‌های بهتر برنامه‌نویسی را ترویج می‌دهند.

اگر در نظر دارید Rust را برای پروژه بعدی خود انتخاب کنید، اکنون زمان خوبی برای شروع است. ابزارهای قوی زبان، جامعه پرانرژی و اکوسیستم غنی آن، این زبان را به انتخابی عالی برای توسعه نرم‌افزار مدرن تبدیل کرده است. با آزمایش پروژه‌های کوچک شروع کنید تا با پارادایم‌ها و ویژگی‌های Rust آشنا شوید. در جامعه فعال شوید و از منابع گسترده‌ای که در دسترس است برای به حداکثر رساندن تجربه یادگیری خود استفاده کنید. به جامعه Rust بپیوندید و ببینید چگونه می‌تواند رویکرد شما به برنامه‌نویسی سیستم را متحول کند!

۰ دیدگاه
ما همه سوالات و دیدگاه‌ها رو می‌خونیم و پاسخ میدیم
  • Rust چیست؟
  • مفاهیم کلیدی و دستورات
  • ویژگی‌های منحصر به فرد Rust
  • مزایای استفاده از Rust
  • راه‌اندازی پروژه‌های بزرگ با Rust
  • شروع کار با Rust
  • مقایسه Rust با C و C++
  • نگاه به آینده: توسعه و گسترش Rust
  • چگونه Rust را یاد بگیریم؟
  • جمع‌بندی
اشتراک گذاری مقاله در :