کلاینت چیست؟ (مقایسه انواع Client ها و معرفی آنها)

کلاینت یعنی چی؟ Client یا مشتری یک مفهوم کلی بوده و در بخش‌های متنوعی استفاده می‌شود. در دنیای شبکه و علوم رایانه، به کامپیوتر یا کاربری که یک درخواست دارد «کلاینت» گفته می‌شود. این درخواست توسط سرور پردازش می‌شود و به همین دلیل، این دو مفهوم در کنار هم معنا پیدا می‌کنند. این مفهوم در قالب یک مدل ارائه می‌شود که به آن مدل Client-Server می‌گوییم (برای اطلاعات بیشتر به مقاله «سرور چیست» مراجعه نمایید). کلاینت به‌طور معمول در شبکه استفاده شده و به ۳ دسته کلی تقسیم می‌شود. در ادامه به‌طور مفصل درباره کلاینت و انواع آن صحبت می‌کنیم و می‌گوییم معنی کلاینت به فارسی چیست. همراه ما باشید.

قبل از شروع به خواندن مقاله اگر به مفاهیم ابتدایی برنامه نویسی علاقه‌مند هستید و می‌خواهید وارد این حوزه شوید پیشنهاد می‌کنیم به صفحه آموزش برنامه نویسی ما هم سری بزنید.

معنی کلاینت به فارسی چیست و چه رابطه ای با سرور دارد؟

کلاینت به فارسی یعنی مشتری. با کمی دقت در معادل فارسی آن و درک مفهوم مشتری، می توانیم متوجه بشویم که کلاینت چه کاری انجام می دهد. البته اشاره به مفهوم سرور کار را راحت تر می کند. سرور در فارسی به معنی سرویس دهنده یا خدمت کننده می باشد. به این مثال توجه کنید. زمانی که می خواهید یک پیراهن جدید بخرید، به عنوان مشتری (کلاینت) به فروشگاه های لباس سر می زنید، فروشنده مغازه (سرور) سوالاتی پرسیده و اطلاعاتی مثل سایز، رنگ مورد علاقه و غیره را از شما می گیرد. بعد با توجه به این اطلاعات پیشنهادهایی داده و در آخر پیراهن مدنظر را به شما می فروشد. این یک نمونه از رابطه Client/Server در دنیای واقعی است. پس کلاینت واقعا مثل یک مشتری عمل می کند.

کلاینت یک مفهوم کلی بوده و نمی توان آن را به یک بخش خاص محدود کرد. اما کاربرد اصلی آن در مباحث شبکه و کامپیوتر است. حالا اگر بخواهیم کلاینت را از نظر فنی تعریف کنیم، باید بگوییم که کلاینت کامپیوتر یا برنامه ای است که یک درخواست به کامپیوتر یا نرم افزاری دیگر با نام سرور ارسال می کند. البته گاهی کامپیوتر هم می تواند کلاینت باشد هم سرور. یعنی خودش درخواستی داده و خودش هم به آن درخواست پاسخ بدهد. در ادامه بیشتر راجع به مفهوم کلاینت و رابطه آن با سرور صحبت می کنیم.

بیشتر بخوانید: سرور چیست؟ + معرفی انواع سرور به زبان ساده 

مدل کلاینت/سرور چطور کار می کند؟

گفتیم که کلاینت و سرور کنار هم معنی پیدا می کنند و نمی توان آن ها را از هم جدا کرد. در مدل Client/Server روی کامپیوتر سرور، یک یا چند برنامه مرتبط نصب می شود که منابع سخت افزاری سرور را برای کلاینت ها به اشتراک می گذارد. اما کلاینت اشتراک منابع انجام نداده و فقط درخواست محتوا یا سرویس مدنظر خود را به سرور ارسال می کند. برخی از معروف ترین سرویس هایی که از مدل کلاینت/سرور استفاده می کنند عبارتند از اینترنت، ایمیل، پرینترهای تحت شبکه و غیره. برای بررسی بهتر این موضوع که کلاینت چیست باید کمی موضوع را باز کنیم.

اگر مفهوم کلاینت را از شبکه محلی وارد شبکه ای بزرگتر یعنی اینترنت بکنیم، با طیف وسیعی از سرویس ها مواجه می شویم. ساده ترین نمونه که در حال حاضر هم از آن استفاده می کنید، وب گردی است. برای مثال شما وارد سایت سون لرن شده اید و این مطلب را مطالعه می فرمایید. برای مشاهده این صفحه مرورگر شما یک درخواست به وب سرور ارسال کرده و سرور صفحه وب مورد نظر (این صفحه از سون لرن) برای شما نشان می دهد.

زمانی که در حال فرستادن ایمیل هستید، یک کلاینت محسوب می شوید و درخواست شما توسط میل سرور پردازش می شود. یک مثال دیگر پیام رسان ها هستند. امروزه پیام رسان ها به یک بخش جدانشدنی از زندگی ما تبدیل شده اند. چون نسبت به SMS یا روش های مشابه سریع تر و ارزان تر هستند و امکانات بیشتری دارند. شما هنگام چت با دوست خود یک کلاینت هستید و پاسخگوی شما، سرور آن پیام رسان است. در بازی های رایانه ای آنلاین یا تحت شبکه، شما در نقش یک کلاینت مشغول به بازی شده و درخواست شما در سرور بازی پردازش می شود.

بیشتر بخوانید: وب سرور (web Server) چیست؟ 

معرفی انواع کلاینت

حالا که فهمیدیم کلاینت چیست و چه رابطه ای با سرور دارد، بهتر است کمی درباره انواع کلاینت صحبت کنیم. ما در شبکه به عنوان Client کارهای مختلفی انجام می دهیم و با توجه به نوع فعالیت، نقش ما تغییر می کند. در واقع این دسته بندی ها نوع تعامل ما با سرور را نشان می دهند. کلاینت به 3 دسته کلی تقسیم می شود:

• Fat Client که به آن Thick Client یا Rich Client هم می گویند
• Thin Client یا کلاینت لاغر
• Hybrid Client یا کلاینت ترکیبی

معرفی Fat Client

Fat Client یا کلاینت فَربِه، مستقل از سرور کار می کند. به این معنی که بیشتر پردازش ها را خودش مدیریت کرده و تا حد ممکن جدا از سرور کار می کند. فت کلاینت ها از RAM و CPU کامپیوتر لوکال استفاده می کنند، به همین خاطر فشار زیادی روی سرور ندارند. فقط برای انجام بعضی از کارها مانند ایجاد تغییرات، ذخیره سازی فایل یا چیزهای مشابه سراغ سرور می روند. اگر با کامپیوتر شخصی خود از یک نرم افزار تحت وب استفاده می کنید که بار پردازش آن روی دستگاه شما تقسیم شده است، شما در شبکه Fat Client به حساب می آیید. سرویس های G-Talk، Microsoft Outlook ،یاهو مسنجر، سایت های بزرگ تجاری و غیره نمونه هایی از Fat Client هستند.

چون بیشتر پردازش ها در سمت کلاینت انجام می شود، فشار روی سرورها کمتر شده و منابع کمتری مصرف می کنند. در این روش نیازی به اتصال پایدار به سرور نیست و Fat Client می تواند در بسیاری از مواقع به صورت آفلاین کار کند. در تعامل با برنامه های سنگین چندرسانه ای مثل بازی های رایانه ای آنلاین، Fat Client انتخاب ایده الی است. چون نیازی به افزایش پهنای باند سرور نداریم. Fat Client انعطاف بالایی دارد و از آن جا که امروزه بیشتر افراد کامپیوترهای قدرتمند و سریع دارند، زیرساخت های لازم برای استفاده از آن آماده می باشد و نیازی به هزینه اضافی نیست. با کمتر شدن فشار به سرور می توان تعداد کابران را افزایش داد و حجم سرویس دهی را بیشتر کرد. همینطور با آزاد بودن منابع می توان تعداد سرورها را کم کرد. مزایای استفاده از Fat Client به طور خلاصه:

• منابع کمتری مصرف می کند
• می توان به صورت آفلاین از آن استفاده کرد
• در چندرسانه ای بازدهی بیشتری دارد
• بسیار انعطاف پذیر است
• زیرساخت های لازم برای آن وجود دارد
• ظرفیت سرور را بالا می برد
• نیاز به منابع بیشتر اما تعداد سرور کمتر دارد

معرفی Thin Client

Thin Client یا کلاینت لاغر نوع دیگری از کلاینت است که برخلاف Fat Client کاملا به سرور وابسته است. Thin Client اپلیکیشن تحت وبی است که با یک مرورگر در شبکه اینترنت قابل دسترس می باشد. هنگام استفاده از این مدل کلاینت، نرم افزار خاصی روی کامپیوتر لوکال نصب نشده و تمام پردازش ها در سرور انجام می شوند. پس اینبار فشار اصلی روی سرور است نه کامپیوتر کاربر.

در این روش کلاینت فقط نیاز به اتصال اینترنت دارد و با طیف زیادی از دستگاه ها می توان با سرور در ارتباط بود. این ویژگی باعث شده است که Thin Client تا حد زیادی قابل حمل (Portable) باشد. در این مدل کلاینت زمانی که سرعت اینترنت کاربر و پهنای باند سرور مناسب باشند، به یک اتصال مطمئن و قابل اعتماد خواهیم رسید. یکی از مثال های Thin Client وب سایت ها هستند. تمام سایت های دنیا مانند Google.com یا Yahoo.com از این متد استفاده می کنند. همینطور نرم افزارهای تحت وب مانند نسخه آنلاین آفیس و غیره.

مزایای استفاده از Thin Client به طور خلاصه:

• قابل حمل یا Portable است.
• به کامپیوتر پیشرفته یا قوی نیاز ندارد
• سبک و بهینه است
• با سرور کار می کند و منابع سمت کلاینت را مشغول نمی کند
• و غیره

معرفی hybrid client

Hybrid Client ترکیبی از دو مدل Fat و Thin است. در این مدل شبیه به Fat Client پردازش ها در محیط لوکال مدیریت شده و شبیه به Thin Client برای ذخیره سازی داده ها مرتب با سرور در تعامل می باشد. در این روش می توانیم مزایای هر دو کلاینت را کنار هم داشته باشیم. بازدهی بالا و پشتیبانی مناسب از چندرسانه ای که نقاط قوت Fat Client هستند در کنار انعطاف و مدیریت بالا که از مزایای Thin Client حساب می شوند. یکی از کاربردهای Hybrid Client در انجام بازی های رایانه ای است. مثلا شرکت بازی سازی معروف Blizzard Entertainment بازی Diablo III را تحت این سرویس ارائه کرده است.

بیشتر بخوانید: پروتکل https چیست؟ 

کلاینت چیست و چند نوع کلاینت وجود دارد؟ | جمع بندی و نتیجه گیری

در این مطلب به طور کامل بررسی کردیم که Client چیست . کلاینت یک مفهوم کلی است که به طیف گسترده ای از کامپیوترها و انواع دستگاه های داخل شبکه اشاره می کند. می دانیم که اینترنت بزرگترین شبکه کامپیوتری در جهان است که میلیاردها دستگاه را به هم متصل کرده است. کلاینت و سرور مثل پرسش و پاسخ در کلاس درسی هستند. دانشجو (کلاینت) سوال خود را (درخواست) مطرح کرده و استاد (سرور) به آن پاسخ (اعمال تغییرات، ذخیره سازی یا غیره) می دهد. کلاینت به 3 دسته کلی Fat، Thin و Hybrid تقسیم می شود. هر کدام از این متدها مزایا و معایب خودشان را دارند و در جاهای مختلف استفاده می شوند. اگر در مورد مفهوم کلاینت یا سرور سوالی دارید حتما آن را با ما و کاربران سون لرن در میان بگذارید.