آخرین فرصت برای تهیه دوره با قیمت سابق و حتی ۳۰٪ تخفیف😮 تغییراتی در ساختار دوره‌ها و افزایش قیمت در راه است 👇
۰ ثانیه
۰ دقیقه
۰ ساعت
۰ دیدگاه نظر محمدرسول اصغری
اس کیو ال(SQL) چیست + آشنایی با دستورات به زبان ساده
اس کیو ال(SQL) چیست + آشنایی با دستورات به زبان ساده

امروزه داده‌ها به‌عنوان یکی از ارزشمندترین دارایی‌های سازمان‌ها و شرکت‌ها شناخته می‌شوند. در این میان، زبان پرس و جوی ساختاریافته (Structured Query Language) یا SQL، یک ابزار استاندارد و قدرتمند برای مدیریت پایگاه‌های داده است که به کاربران امکان می‌دهد داده‌ها را استخراج، به‌روزرسانی، اضافه یا حذف کنند. تحلیل دقیق داده‌ها از طریق SQL می‌تواند به شناسایی عوامل موثر بر سود و زیان و ارائه راهکارهای استراتژیک برای پیشبرد اهداف تجاری کمک کند. این مقاله با هدف درک و دیدگاهی عمیق به SQL و کاربردهای آن در مدیریت داده‌ها تهیه شده است. در ادامه، با بررسی دقیق انواع دستورات SQL و نحوه کاربرد آن‌ها در سناریوهای واقعی، به شما کمک می‌کنیم تا درک عمیق‌تری از قدرت و انعطاف‌پذیری این زبان بدست آورید.

 به منظور پاسخ دقیق به سوال "SQL چیست؟"،  ابتدا به توضیح مفاهیم اساسی نظیر پایگاه داده و انواع ان،  سیستم‌های مدیریت پایگاه داده (DBMS) می‌پردازد، که زمینه‌ساز درک بهتر کاربردها و قابلیت‌های SQL خواهد بود.

پایگاه داده چیست؟

پایگاه داده، به مجموعه‌ای از داده‌ها میگویند که به صورت ساختار یافته ذخیره شده و به وسیله نرم‌افزارها و زبان‌های برنامه نویسی مدیریت میشوند. 
پایگاه‌های داده به عنوان بخش مرکزی سیستم‌های اطلاعاتی در شرکت‌ها و سازمان‌ها عمل می‌کنند، زیرا امکان ذخیره‌سازی، بازیابی، افزودن و به‌روزرسانی اطلاعات در مقیاس‌های مختلف را فراهم می‌آورند.

انواع پایگاه‌های داده

پایگاه‌های داده را می‌توان به چندین نوع تقسیم کرد، از جمله پایگاه‌های داده رابطه‌ای (Relational) و NoSQL:

پایگاه داده رابطه‌ای

این دسته از پایگاه‌های داده که از زبان SQL برای مدیریت آنها استفاده می‌شود، داده‌ها را در جدول‌های مختلف با روابط مشخص ذخیره می‌کنند. روابط بین جدول‌ها، امکان سازماندهی و تحلیل‌های پیچیده‌تر داده‌ها را فراهم می‌کنند.

پایگاه داده NoSQL

این نوع از پایگاه‌های داده برای مدیریت داده‌هایی  با ساختار متغیر طراحی شده‌اند. آن‌ها از مدل‌های داده‌ای متنوعی مانند Document, کلید-مقدار (Key-Value), گراف (Graph), و ستونی (Columnar) استفاده می‌کنند که امکان مدیریت داده‌های پیچیده و در مقیاس بزرگ را می‌دهند.
 

در کل پایگاه‌های داده نقش کلیدی در حمایت از کاربردهای مختلف از جمله وب‌سایت‌های تجاری، سیستم‌های بانکی، و برنامه‌های کاربردی موبایل ایفا می‌کنند. آنها امکانات وسیعی برای ذخیره‌سازی و بازیابی اطلاعات را در اختیار می‌گذارند که برای حفظ کارایی و دسترس‌پذیری در سازمان‌های مدرن ضروری است.

نگاهی دقیق‌تر به ساختار پایگاه داده رابطه‌ای 

پایگاه‌های داده رابطه‌ای مدلی از پایگاه‌های داده هستند که داده‌ها را در جدول‌های متعدد ذخیره می‌کنند، که هر جدول شامل ستون‌ و ردیف‌‌های مختلف است. این نوع پایگاه داده بر اساس مدل رابطه‌ای که توسط ادگار اف. کاد (Edgar F. Codd) در آزمایشگاه‌های IBM در دهه ۱۹۷۰ توسعه یافت، پیاده‌سازی شده است. مدل رابطه‌ای یک رویکرد انتزاعی است که به مدیریت داده‌ها و روابط بین آن‌ها می‌پردازد.

پایگاه‌های داده رابطه‌ای شامل چندین عنصر اصلی می‌شوند که برای سازماندهی و مدیریت داده‌ها مهم هستند. این عناصر عبارتند از جداول داده‌ و کلیدها که برای ایجاد و مدیریت روابط بین جداول استفاده می‌شوند.در ادامه به بررسی دقیق‌تر هر یک از این موارد می‌پردازیم  :

جداول (Tables):

در یک پایگاه داده رابطه‌ای، هر جدول شامل اطلاعات مربوط به یک موضوع خاص است، مانند کارمندان، محصولات یا تراکنش‌ها. هر ردیف در جدول نماینده یک رکورد است و هر ستون نماینده یک ویژگی یا فیلد از آن رکورد است.

کلیدها (Keys):

 کلیدها نقش مهمی در ایجاد و مدیریت روابط بین جدول‌ها را ایفا می‌کنند.
کلید اصلی (Primary Key) در هر جدول به منظور شناسایی منحصر به فرد هر رکورد استفاده می‌شود. 
کلید خارجی (Foreign Key) در یک جدول، به کلید اصلی (Primary Key) در جدول دیگری ارتباط دارد. این ارتباط به ما کمک می‌کند تا مشخص کنیم که چگونه داده‌ها در یک جدول به داده‌ها در جدول دیگر مرتبط هستند و این رابطه چگونه ساختار داده‌ را در دیتابیس مشخص می‌کنند.

روابط (Relationships)

 روابط بین جدول‌ها به سه دسته تقسیم می‌شوند: یک به یک (One-to-One), یک به چند (One-to-Many), و چند به چند (Many-to-Many). این روابط برای سازماندهی داده‌ها و تضمین یکپارچگی داده‌ها در سراسر پایگاه داده حیاتی هستند.

سیستم‌های مدیریت پایگاه داده (DBMS)

سیستم‌های مدیریت پایگاه داده (DBMS) نرم‌افزارهایی هستند که برای ایجاد، مدیریت و ویرایش پایگاه‌های داده طراحی شده‌اند. این سیستم‌ها امکان ذخیره‌سازی و بازیابی داده‌ها را به شیوه‌ای سازمان‌یافته فراهم می‌آورند و از قابلیت‌های امنیتی، پشتیبان‌گیری، و بازیابی داده‌ها پشتیبانی می‌کنند. DBMS‌ها به دو دسته عمده تقسیم می‌شوند: رابطه‌ای (RDBMS) و غیررابطه‌ای (NoSQL).در ادامه به بررسی برخی از سیستم‌های مدیریت پایگاه داده می‌پردازیم:

MySQL

MySQL یک سیستم مدیریت پایگاه داده متن‌باز (DBMS) است که به طور گسترده برای برنامه‌های کاربردی وب استفاده می‌شود. این پلتفرم به دلیل رابط کاربری ساده و فرایند پیکربندی آسان، برای توسعه‌دهندگان  بسیار قابل دسترس و کاربردی است. MySQL برای قابلیت اطمینان بالا و عملکرد مؤثر در مدیریت حجم‌های بزرگی از داده‌ها شناخته شده است و از این رو، برای پروژه‌های تجاری که نیاز به پایگاه داده‌ای پایدار دارند، ایده‌آل می‌باشد. علاوه بر این، سازگاری آن با اکثر سیستم‌عامل‌های موجود و پشتیبانی از زبان‌های برنامه‌نویسی متعدد مانند PHP، Java و Python، MySQL را به یکی از محبوب‌ترین انتخاب‌ها در میان توسعه‌دهندگان تبدیل کرده است.

Microsoft SQL Server

Microsoft SQL Server، محصولی از شرکت مایکروسافت، برای کسب‌وکارهای با اندازه متوسط تا بزرگ طراحی شده و ویژگی‌هایی نظیر ابزارهای تحلیل پیشرفته، پشتیبانی از برنامه‌های کاربردی تحت وب، و مدیریت داده‌های مکانی را ارائه می‌دهد.

چیت شیت Sql server

در فایل چیت شیت Sql server به بررسی مجموعه دستورات این نرم افزار مدیریت پایگاه داده پرداختیم

Oracle Database

Oracle Database یکی از پیشروان بازار DBMS است که قابلیت‌های پیچیده و گسترده‌ای برای کاربردهای سازمانی دارد. این سیستم پشتیبانی کاملی از تراکنش‌ها، پردازش توزیع‌شده، و امنیت داده‌ها ارائه می‌دهد.

MongoDB

MongoDB یک DBMS غیر رابطه‌ای (NoSQL) است که برای ذخیره‌سازی داده‌ها در قالب اسناد JSON استفاده می‌شود. این سیستم برای کاربردهایی که نیازمند ذخیره سازی داده‌هایی با ساختار متغیر هستند، ایده‌آل است.

SQL چیست؟

SQL، که مخفف "Structured Query Language" است، یک زبان برنامه‌نویسی استاندارد برای مدیریت پایگاه‌ داده‌های رابطه‌ای می‌باشد. این زبان امکان دسترسی به داده‌ها، ایجاد داده‌ها، و تغییر داده‌ها را فراهم می‌آورد و از امکانات زیادی برای مدیریت پایگاه داده، از جمله ساخت، به‌روزرسانی، و مدیریت داده‌ها برخوردار است.

تاریخچه SQL

نخستین پایگاه‌های داده‌های کامپیوتری در اواخر دهه ۱۹۶۰ ارائه شدند. در آن زمان، بسیاری از پژوهشگران حوزه علوم کامپیوتر بر روی بهبود کار با پایگاه‌های داده تمرکز داشتند. ادگار فرانک تد کاد، مهندس کامپیوتر در شرکت IBM، یکی از این افراد بود. کاد در سال ۱۹۷۰ با ارائه مقاله‌ای با عنوان «A Rational Model of Data for Large Shared Data Banks» ، پایگاه‌های داده رابطه‌ای را در علوم کامپیوتر معرفی کرد. این مقاله بر اساس نظری برای ساختاردهی داده‌ها در جداول، که به هم پیوسته و قابل بازیابی هستند، فراهم آورد و بنیان‌های مدل پایگاه داده رابطه‌ای را شکل داد.

با معرفی این مدل، توجه به توسعه زبان‌هایی که می‌توانستند این پایگاه‌های داده را کنترل و مدیریت کنند، افزایش یافت. در نتیجه، در اوایل دهه ۱۹۷۰، دونالد دی. چمبرلین و ریموند اف. بوید، دو مهندس دیگر در IBM، SQL را به عنوان زبانی برای ویرایش اجرای Query‌ها در پایگاه‌ داده‌های رابطه‌ای توسعه دادند. SQL به سرعت به دلیل سادگی و قدرت در بازیابی داده‌ها مورد پذیرش قرار گرفت و به استاندارد صنعتی برای پایگاه‌های داده رابطه‌ای تبدیل شد.
در طی دهه‌ها، با وجود توسعه استانداردهای ANSI و ISO برای SQL، شرکت‌های مختلف تغییرات اختصاصی خود را به این زبان اضافه کردند تا با پایگاه‌های داده‌ی خاص خود سازگار شوند.

مزایای زبان SQL

SQL یک زبان قدرتمند و کارآمد برای مدیریت پایگاه‌های داده است که مزایای متعددی را برای کاربران و توسعه‌دهندگان فراهم می‌کند.در ادامه، برخی از این مزایا را بررسی خواهیم کرد :

سادگی

SQL به دلیل سینتکس ساده و شفاف خود شناخته شده است. این سینتکس به جملات روزمره انگلیسی شباهت دارد، که درک و استفاده از آن را برای کاربران جدید آسان‌تر می‌کند. این ویژگی کمک می‌کند تا حتی افرادی که تجربه کمی در برنامه‌نویسی دارند نیز بتوانند به راحتی داده‌ها را مدیریت کنند.

پردازش سریع دستورات (Query)

SQL برای کارایی بالا در پردازش و بازیابی داده‌ها طراحی شده است. این زبان امکان پردازش حجم زیادی از داده‌ها را در کسری از ثانیه فراهم می‌آورد، که این امر برای داده‌کاوی و تحلیل‌های پیچیده حیاتی است.

استانداردسازی

SQL به عنوان یک استاندارد جهانی توسط ANSI و ISO پذیرفته شده است. این استانداردسازی اطمینان می‌دهد که SQL در تمام سیستم‌های پایگاه داده رابطه‌ای به طور یکسان کار کند، که این امر به تسهیل همکاری و تبادل داده‌ها بین سیستم‌های مختلف کمک می‌کند.

قابل حمل بودن

SQL را می‌توان بر روی انواع مختلفی از سیستم‌های عامل و سخت‌افزارها اجرا کرد. این قابلیت حمل بالا به معنای آن است که کدنویسی‌های انجام شده برای یک سیستم قابل استفاده در سیستم‌های دیگر نیز خواهد بود، بدون نیاز به تغییرات گسترده.

دسترسی به نسخه‌های رایگان

بسیاری از سیستم‌های پایگاه داده که از SQL پشتیبانی می‌کنند نسخه‌های رایگانی دارند مانند MySQL، MariaDB، و PostgreSQL. این نسخه‌های رایگان به کاهش هزینه‌ها برای سازمان‌ها و فردی کاربران کمک کرده و دسترسی به ابزارهای پیشرفته را برای همه فراهم می‌آورند.

انواع دستورات SQL

دستورات SQL را می‌توان بر اساس عملکردهای مختلف به چند گروه اصلی تقسیم‌بندی کرد. 

این دستورات شامل : 

  • «زبان تعریف داده» (Data Definition Language | DDL)
  • «زبان دستکاری داده» (Data Manipulation Language | DML)
  • «زبان کنترل تعاملات» (Transaction Control Language | TCL)
  • «زبان کنترل داده»‌ (Data Control Language | DCL)
  • «زبان پرس و جوی داده» (Data Query Language | DQL)

در ادامه، به توضیح هر یک از این گروه‌ها و دستورات مرتبط با آن‌ها خواهیم پرداخت.

زبان تعریف داده (DDL - Data Definition Language)

دستورات زبان تعریف داده برای ایجاد و تغییر ساختار داده‌های موجود در پایگاه داده استفاده می‌شود. این دستورات به مدیریت ساختار کلی پایگاه داده کمک می‌کنند و برای ساختن، تغییر، و حذف جداول و سایر اشیاء در پایگاه داده به کار می‌روند.

دستور CREATE

این دستور برای ساخت پایگاه داده جدید، جدول، یا سایر ساختارهای پایگاه داده مانند Index‌ها استفاده می‌شود. Create به کاربران امکان می‌دهد تا ساختار داده‌ها را از پایه بسازند و آن‌ها را مطابق با نیازهای کاربردی خود شکل دهند.

CREATE TABLE students (
  id INT PRIMARY KEY,
  name VARCHAR(50),
  age INT
);

دستور ALTER

دستور Alter برای اعمال تغییرات روی ساختار جداول موجود در پایگاه داده استفاده می‌شود. این می‌تواند شامل افزودن، حذف یا تغییر خصوصیات ستون‌ها باشد. این دستور برای به‌روزرسانی ساختارها بدون از دست دادن داده‌های موجود بسیار مفید است.

ALTER TABLE students ADD COLUMN email VARCHAR(100);

دستور DROP

دستور Drop برای حذف کامل جداول، پایگاه‌های داده، ویوها یا سایر اشیاء موجود در پایگاه داده استفاده می‌شود. استفاده از این دستور موجب حذف دائمی اشیاء و تمام داده‌های مربوط به آن‌ها می‌شود، بنابراین باید با احتیاط کامل به کار برده شود.

DROP TABLE students;

دستور TRUNCATE

دستور Truncate برای حذف تمام ردیف‌ها از یک جدول استفاده می‌شود، اما ساختار جدول و خصوصیات آن را حفظ می‌کند. این روش معمولاً سریع‌تر از حذف تک تک ردیف‌ها است و برای بازنشانی جدول‌ها بدون از دست دادن تعاریف آن‌ها مفید است.

TRUNCATE TABLE students;

زبان دستکاری داده (DML - Data Manipulation Language)

زبان دستکاری داده (DML) برای مدیریت داده‌ها در جدول‌های موجود استفاده می‌شود. این دستورات امکان افزودن، تغییر، و حذف داده‌ها را فراهم می‌آورند:

دستور INSERT

دستور Insert در SQL برای افزودن رکوردهای جدید به جدول‌های موجود استفاده می‌شود. این دستور امکان وارد کردن داده‌ها در فیلدهای مختلف جدول را فراهم می‌کند .

INSERT INTO students (id, name, age) VALUES (1, 'Alice', 21);

دستور UPDATE

دستور Update برای تغییر داده‌های موجود در جدول‌ها به کار می‌رود. این دستور اجازه می‌دهد تا مقادیر یک یا چند ستون ، به‌روز شوند. Update در مواردی که نیاز به تصحیح یا تغییر داده‌ها بدون حذف و ایجاد مجدد رکوردها است، استفاده می‌شود.

UPDATE students SET age = 22 WHERE id = 1;

دستور DELTE

دستور Delete برای حذف یک یا چند رکورد از جدول استفاده می‌شود. این دستور بر اساس شرایط مشخص شده، رکوردهای مورد نظر را حذف می‌کند و برای پاک‌سازی داده‌های  یا منسوخ شده در پایگاه داده کاربرد دارد.

DELETE FROM students WHERE id = 1;

زبان کنترل تعاملات (TCL - Transaction Control Language)

زبان کنترل تعاملات (TCL) برای مدیریت تغییرات انجام شده توسط DML‌ها در پایگاه داده استفاده می‌شود. این دستورات به حفظ یکپارچگی داده‌ها کمک می‌کنند:

دستور COMMIT

برای تأیید و ذخیره‌سازی تمام تغییرات انجام شده در طول تراکنش استفاده می‌شود.

COMMIT;

دستور ROLLBACK

یک دستور TCL است که تغییرات انجام شده در پایگاه داده را به آخرین Commit یا Savepoint بازمی‌گرداند. این دستور برای مواقعی استفاده می‌شود که یک تراکنش دارای خطا شده و نیاز است که تغییرات آن بدون ذخیره‌سازی بازگردانده شوند.

ROLLBACK;

دستور SAVEPOINT

دستور Savepoint به کاربران اجازه می‌دهد که نقاط خاصی را در طول یک transaction تعیین کنند که می‌توان به آن نقاط بازگشت.

SAVEPOINT savepoint_name;

زبان کنترل داده (DCL - Data Control Language)

زبان کنترل داده (DCL) برای تعریف دسترسی‌ها و امنیت در پایگاه داده استفاده می‌شود:

دستور GRANT

Grant برای اعطای مجوزهای دسترسی به کاربران و برنامه‌ها استفاده می‌شود. این دستور امکانات مختلفی از دسترسی‌های خواندن و نوشتن گرفته تا اجرای دستورات خاص را فراهم می‌آورد. استفاده از Grant در محیط‌های چندکاربره برای تنظیم دقیق دسترسی‌ها میتواند مفید باشد.

GRANT SELECT ON students TO user1;

دستور REVOKE

Revoke برای لغو مجوزهای داده شده به کاربران یا برنامه‌ها استفاده می‌شود. این دستور امنیت پایگاه داده را تقویت می‌کند و اطمینان حاصل می‌کند که تنها کاربران مجاز قادر به دسترسی یا تغییر داده‌ها هستند. Revoke می‌تواند به مدیران کمک کند تا کنترل بهتری بر روی حریم خصوصی و امنیت داده‌ها داشته باشند.

REVOKE SELECT ON students FROM user1;

زبان پرس و جوی داده (DQL - Data Query Language)

زبان پرس و جوی داده (DQL) برای استخراج داده‌ها از پایگاه داده‌ها استفاده می‌شود:

دستور SELECT

Select اصلی‌ترین دستور در DQL است و برای استخراج داده‌ها از یک یا چند جدول استفاده می‌شود. این دستور امکان فیلتر کردن، ترکیب، و ترتیب داده‌ها را بر اساس شرایط خاص فراهم می‌آورد. Select می‌تواند با دیگر دستورات مانند WHERE, GROUP BY, و ORDER BY ترکیب شود تا پرس و جوهای دقیق‌تر و مفیدتری ایجاد کند.

SELECT name, age FROM students WHERE age > 20 ORDER BY name;

جمع بندی

در این مقاله، به بررسی گسترده و دقیق SQL، یکی از مهم‌ترین زبان‌های مورد استفاده برای مدیریت پایگاه‌های داده، پرداختیم. SQL به عنوان یک ابزار قدرتمند برای ویرایش و استخراج داده‌ها از پایگاه‌های داده رابطه‌ای، نقش مهمی در سازماندهی و تحلیل داده‌ در کسب‌وکارها را دارد. ما نه تنها به تعریف و ویژگی‌های کلیدی SQL پرداختیم، بلکه با بررسی انواع دستورات این زبان، کاربرد آن‌ها در سناریوهای واقعی را نیز توضیح دادیم. علاوه بر این، نقش سیستم‌های مدیریت پایگاه داده (DBMS) و تأثیر آن‌ها بر مدیریت آسان‌تر و امنیت داده‌ها را مورد کاوش قرار دادیم. با بررسی انواع مختلف DBMS‌ها، از جمله Oracle, SQL Server, MySQL و MongoDB، قابلیت‌های هر کدام را ارزیابی کردیم.

در پایان، امیدواریم این مقاله به شما در درک بهتر قابلیت‌ها و کاربردهای SQL کمک کرده باشد و بتوانید از این دانش در بهبود  فرآیندهای مرتبط با داده‌های خود بهره ببرید. SQL نه تنها یک زبان برنامه‌نویسی است بلکه یک ابزار حیاتی در دست تحلیلگران و مدیران داده برای فهم بهتر و دقیق‌تر دنیای داده‌ها است.

۰ دیدگاه
ما همه سوالات و دیدگاه‌ها رو می‌خونیم و پاسخ میدیم
  • پایگاه داده چیست؟
  • انواع پایگاه‌های داده
  • نگاهی دقیق‌تر به ساختار پایگاه داده رابطه‌ای 
  • سیستم‌های مدیریت پایگاه داده (DBMS)
  • SQL چیست؟
  • تاریخچه SQL
  • مزایای زبان SQL
  • انواع دستورات SQL
  • جمع بندی
اشتراک گذاری مقاله در :