تابستون تو راهه. قبل از تغییر قیمت‌ها یادگیری رو شروع کن ...
۰ ثانیه
۰ دقیقه
۰ ساعت
۰ دیدگاه نظر محسن موحد
سشن چیست؟ (کاربرد Session در PHP)
سشن چیست؟ (کاربرد Session در PHP)

تصور کن که به یک فروشگاه آنلاین سر می‌زنی و می‌خواهی چند محصول رو به سبد خریدت اضافه کنی. حالا فکر کن هر باری که صفحه رو رفرش می‌کنی، محصولات سبد خریدت پاک بشه و مجبور بشی دوباره و دوباره همه رو اضافه کنی. یا مثلاً وقتی که به حساب کاربری‌ات وارد می‌شی، با هر کلیک از سایت بیرون بیافتی و مجبوری دوباره لاگین کنی. خب، این کابوسیه که بدون وجود سشن (Session) در دنیای وب، واقعاً تجربه‌اش می‌کردیم!

بدون سشن‌ها، وب‌سایت‌ها نمی‌تونستن اطلاعاتی مثل وضعیت لاگین کاربران، محتویات سبد خرید، تنظیمات کاربری و بسیاری از اطلاعات حیاتی دیگه رو نگهداری کنن. مثلاً، دیگه نمی‌تونستیم به راحتی بین صفحات مختلف یک سایت گردش کنیم بدون اینکه اطلاعاتمون از بین بره.

حالا بیایید ببینیم چطور این مشکل حل شده. با معرفی سشن‌ها در زبان‌های برنامه‌نویسی مثل PHP، این امکان فراهم شد که اطلاعات کاربران به صورت موقت روی سرور ذخیره بشه و بین درخواست‌های مختلف، به طور مداوم در دسترس باشه. اینطوری، می‌تونیم تجربه بهتری از وب‌گردی داشته باشیم و مشکلات قبلی رو به کلی فراموش کنیم.

سشن (Session) چیست؟

سشن‌ها در واقع راهی هستن برای ذخیره اطلاعات موقت کاربران روی سرور. وقتی که یک کاربر به وب‌سایت وارد می‌شه، سرور برای اون کاربر یک سشن ایجاد می‌کنه. این سشن می‌تونه اطلاعات مختلفی رو ذخیره کنه مثل وضعیت ورود، محتویات سبد خرید، تنظیمات شخصی‌سازی و چیزای دیگه.

اگه مقاله 'کوکی چیست' رو خونده باشی، می‌دونی که اطلاعات به‌طور موقت تو مرورگر ذخیره می‌شن. اینجا می‌خوام از چیزی به اسم 'Session' بگم که اطلاعات رو موقتی روی سرور برای کاربر ذخیره می‌کنه.

Session چطور کار می‌کند؟

حالا چطوری این کارو می‌کنه؟ وقتی که کاربر وارد سایت می‌شه، یک شناسه سشن منحصر به فرد به اون اختصاص داده می‌شه. این شناسه به عنوان یک کوکی (Cookie) تو مرورگر کاربر ذخیره می‌شه. هر بار که کاربر یک درخواست جدید به سرور می‌فرسته (مثلاً وقتی یک لینک رو کلیک می‌کنه یا فرم رو ارسال می‌کنه)، این شناسه هم همراه درخواست به سرور فرستاده می‌شه. سرور با استفاده از این شناسه می‌تونه اطلاعات مربوط به اون سشن رو بازیابی کنه و کاربر رو بشناسه.

چرا سشن‌ها مهم هستند؟

سشن‌ها برای نگهداری اطلاعات مهم و موقتی کاربران خیلی ضروری هستن. اگه سشن‌ها نبودن، هر باری که کاربر به صفحه جدیدی می‌رفت، مجبور می‌شد همه اطلاعات رو دوباره وارد کنه. این باعث می‌شد تجربه کاربری به شدت افت کنه و کاربران از سایت دلزده بشن.

مثلاً فرض کن هر بار که از صفحه محصول به صفحه پرداخت می‌ری، مجبور باشی دوباره اطلاعات سبد خریدت رو وارد کنی. یا هر بار که به یک صفحه جدید می‌ری، مجبور باشی دوباره لاگین کنی. این تجربه خیلی ناخوشایند می‌شد. ولی با سشن‌ها، این اطلاعات به طور موقت روی سرور ذخیره می‌شن و کاربر می‌تونه به راحتی بین صفحات مختلف جابجا بشه بدون اینکه اطلاعاتش از بین بره.

سشن‌ها به ما کمک می‌کنن که تجربه کاربری بهتری رو برای کاربرانمون فراهم کنیم و وب‌سایتی پویا و تعاملی داشته باشیم. با سشن‌ها، می‌تونیم مطمئن باشیم که اطلاعات کاربران به درستی و به صورت موقت نگهداری می‌شن و تجربه کاربری بدون مشکل پیش می‌ره.

 "سشن‌ها، دنیای وب را از یک مجموعه صفحات استاتیک به یک تجربه پویا و تعاملی تبدیل کردند."

شروع با سشن در PHP

حالا که با مفهوم سشن آشنا شدیم، بیایید ببینیم چطور می‌تونیم از سشن‌ها در PHP استفاده کنیم. برای شروع کار با سشن‌ها در PHP، اول باید اون‌ها رو در ابتدای هر صفحه فعال کنیم.

فعال‌سازی سشن در PHP

برای فعال‌سازی سشن در PHP، باید از تابع session_start() استفاده کنیم. این تابع باید در ابتدای هر اسکریپت PHP که می‌خواهید از سشن‌ها استفاده کنید، قرار بگیره. مثالش رو اینجا ببین:

<?php
session_start();
?>

همین یک خط کد ساده باعث می‌شه که سشن‌ها برای صفحه فعال بشن و بتونید از اون‌ها استفاده کنید. از این به بعد می‌تونید اطلاعات مختلفی رو در سشن‌ها ذخیره و بازیابی کنید.

ذخیره داده در سشن

حالا که سشن رو فعال کردیم، می‌تونیم داده‌هامون رو توی سشن ذخیره کنیم. برای این کار، از متغیر خاصی به اسم $_SESSION استفاده می‌کنیم که خیلی راحت می‌شه باهاش کار کرد. مثال زیر رو ببین:

<?php
session_start();
$_SESSION['username'] = '7Learn';
echo 'Username is set to ' . $_SESSION['username'];
?>

دسترسی به داده‌های سشن

برای دسترسی به داده‌هایی که قبلاً توی سشن ذخیره کردیم، فقط کافیه دوباره به همون متغیر $_SESSION سر بزنیم. اینجا هم یه مثال ساده برات گذاشتم:

<?php
session_start();
echo 'Welcome, ' . $_SESSION['username'];
?>

پاک کردن داده‌های سشن

اگه بخوایم یه داده خاص رو از سشن پاک کنیم، می‌تونیم از تابع unset() استفاده کنیم. مثلاً اگه بخوایم username رو پاک کنیم، به این شکل عمل می‌کنیم:

<?php
session_start();
unset($_SESSION['username']);
?>

از بین بردن سشن

اگه بخوایم کل سشن و همه داده‌های مربوط به اون رو از بین ببریم، می‌تونیم از توابع session_unset() و session_destroy() استفاده کنیم. این کار به این شکل انجام می‌شه:

<?php
session_start();
session_unset(); // Unset all session variables
session_destroy(); // Destroy the session
?>

این دو تا تابع باعث می‌شن که تمام اطلاعات سشن پاک بشن و سشن کاملاً از بین بره. این کار وقتی که کاربر از سایت خارج می‌شه یا دیگه نیازی به اطلاعات سشن نداری، خیلی مفیده.

کاربردهای سشن در PHP

سشن‌ها کاربردهای زیادی در توسعه وب دارند. بیایید به چندتا از رایج‌ترین و جذاب‌ترین کاربردهای سشن‌ها در PHP نگاهی بندازیم.

مدیریت ورود و خروج کاربران

یکی از کاربردهای اصلی و خیلی مهم سشن‌ها، مدیریت ورود و خروج کاربراست. با استفاده از سشن‌ها، می‌تونیم اطلاعات ورود کاربران رو ذخیره کنیم و بین صفحات مختلف وب‌سایت حفظ کنیم. مثلاً وقتی کاربر لاگین می‌کنه، اطلاعاتش رو توی سشن ذخیره می‌کنیم و هر صفحه‌ای که می‌ره، همچنان لاگین می‌مونه. اینجوری کاربرا دیگه لازم نیست هر بار که صفحه عوض می‌کنن، دوباره لاگین کنن. یه مثال کوچیک:

<?php
session_start();
$_SESSION['loggedin'] = true;
$_SESSION['username'] = '7Learn';
?>

سبد خرید در فروشگاه‌های آنلاین

سشن‌ها توی فروشگاه‌های آنلاین واقعاً نجات‌بخش هستن! با استفاده از سشن‌ها، می‌تونیم اطلاعات سبد خرید کاربران رو بین صفحات مختلف نگهداری کنیم. اینطوری کاربران می‌تونن محصولات مختلف رو به سبد خریدشون اضافه کنن و در نهایت به راحتی پرداخت کنن. بدون سشن، هر باری که صفحه رفرش بشه، سبد خرید خالی می‌شه و حسابی کلافه‌کننده می‌شه. یه مثال از سبد خرید:

<?php
session_start();
if (!isset($_SESSION['cart'])) {
    $_SESSION['cart'] = array();
}
$product = 'Laptop';
$_SESSION['cart'][] = $product;
echo 'Product added to cart: ' . $product;
?>

پیاده‌سازی تنظیمات شخصی‌سازی

با سشن‌ها، می‌تونیم تنظیمات شخصی‌سازی کاربرا رو ذخیره کنیم و بین صفحات مختلف استفاده کنیم. مثلاً فرض کن کاربر می‌خواد زبان سایت رو عوض کنه یا یه تم خاص رو انتخاب کنه. این تنظیمات رو می‌تونیم توی سشن ذخیره کنیم تا هر بار که کاربر به صفحه جدیدی می‌ره، تنظیماتش همچنان حفظ بشه و تجربه کاربری بهتری داشته باشه. یه مثال ساده از تنظیمات شخصی‌سازی:

<?php
session_start();
$_SESSION['theme'] = 'dark';
$_SESSION['language'] = 'en';
echo 'Current theme: ' . $_SESSION['theme'];
echo '<br>Language: ' . $_SESSION['language'];
?>

مقایسه سشن با کوکی‌ها(Cookies)

با اینکه هم سشن‌ها و هم کوکی‌ها برای نگهداری اطلاعات موقت کاربران استفاده می‌شن، اما این دو تا ابزار تفاوت‌های زیادی با هم دارن. بیایید ببینیم این تفاوت‌ها چیا هستن و هر کدوم چه کاربردی دارن.

سشن‌ها

  • ذخیره اطلاعات روی سرور: یکی از ویژگی‌های اصلی سشن‌ها اینه که اطلاعات روی سرور ذخیره می‌شن، نه روی مرورگر کاربر. این باعث می‌شه اطلاعات حساس و مهم به صورت امن‌تری نگهداری بشن.
  • ایمن‌تر برای نگهداری اطلاعات حساس: چون اطلاعات سشن روی سرور ذخیره می‌شه، دسترسی به اون‌ها برای کاربران و هکرها خیلی سخت‌تره. این امنیت بیشتری رو برای اطلاعات مهم مثل وضعیت لاگین کاربران فراهم می‌کنه.
  • محدود به مدت زمان کوتاه: سشن‌ها معمولاً تا زمانی که مرورگر کاربر بسته بشه یا مدت زمان مشخصی بگذره (که می‌تونی توی تنظیمات سرور مشخص کنی) فعال هستن. این باعث می‌شه اطلاعات موقتی و کوتاه‌مدت به خوبی مدیریت بشن.

کوکی‌ها

  • ذخیره اطلاعات در مرورگر کاربر: کوکی‌ها اطلاعات رو توی مرورگر کاربر ذخیره می‌کنن. این یعنی این اطلاعات به راحتی قابل دسترس هستن و می‌تونن بین درخواست‌های مختلف مرورگر حفظ بشن.
  • مناسب برای نگهداری اطلاعات غیر حساس: از اونجایی که کوکی‌ها توی مرورگر ذخیره می‌شن، امنیت کمتری نسبت به سشن‌ها دارن. بنابراین، بهتره برای نگهداری اطلاعات غیر حساس مثل ترجیحات کاربر (مثل زبان یا تم سایت) استفاده بشن.
  • می‌تواند مدت زمان طولانی‌تری ذخیره شود: کوکی‌ها می‌تونن تا مدت زمان طولانی‌تری (حتی چند ماه یا سال) ذخیره بشن. این ویژگی برای نگهداری اطلاعاتی که نیاز به دسترسی مداوم دارن خیلی مفیده.

پس، هم سشن‌ها و هم کوکی‌ها هر کدوم کاربردهای خاص خودشون رو دارن. برای نگهداری اطلاعات حساس و موقتی مثل وضعیت ورود کاربران، بهتره از سشن‌ها استفاده کنیم. اما برای اطلاعاتی که نیاز به دسترسی بلندمدت دارن و حساس نیستن، کوکی‌ها انتخاب بهتری هستن. امیدوارم این مقایسه بهت کمک کرده باشه تا بفهمی کی و کجا باید از هر کدوم استفاده کنی!

مزایا و معایب استفاده از Session

سشن‌ها ابزاری قوی و کارآمد برای مدیریت اطلاعات موقت کاربران هستن، ولی همراه با خودشون چالش‌هایی هم دارن. امنیت بالاتر و پشتیبانی از حجم بالای داده‌ها از مزایای بزرگ سشن‌هاست، ولی مصرف منابع سرور و نیاز به مدیریت دقیق از معایبشون محسوب می‌شه. با توجه به این نکات، باید تصمیم بگیری که کی و کجا از سشن‌ها استفاده کنی تا بهترین نتیجه رو بگیری.

مزایای سشن

  • امنیت بالا: یکی از بزرگترین مزایای سشن اینه که اطلاعات حساس به جای اینکه روی مرورگر کاربر ذخیره بشه، روی سرور نگهداری می‌شه. این موضوع باعث می‌شه که اطلاعات مهم مثل وضعیت لاگین یا اطلاعات شخصی به صورت امن‌تری ذخیره بشن و کمتر در معرض خطر سرقت قرار بگیرن.
  • پشتیبانی از حجم بالای داده‌ها: سشن‌ها می‌تونن حجم بالایی از داده‌ها رو نگهداری کنن. مثلاً می‌تونی سبد خرید کاربر، تنظیمات شخصی‌سازی، و حتی اطلاعات پیچیده‌تری رو توی سشن ذخیره کنی و این اطلاعات رو بین صفحات مختلف منتقل کنی.
  • انعطاف‌پذیری: سشن‌ها خیلی انعطاف‌پذیر هستن و می‌تونی برای مدیریت انواع مختلف اطلاعات کاربران ازشون استفاده کنی. از اطلاعات ورود و خروج گرفته تا تنظیمات و حتی داده‌های موقتی که فقط برای یک جلسه (Session) نیاز داری.

معایب سشن

  • استفاده از منابع سرور: از اونجایی که اطلاعات سشن روی سرور ذخیره می‌شه، مصرف منابع سرور افزایش پیدا می‌کنه. این موضوع به خصوص در وب‌سایت‌هایی با ترافیک بالا می‌تونه مشکل‌ساز بشه و نیاز به مدیریت منابع سرور رو بیشتر کنه.
  • مدیریت پیچیده‌تر: مدیریت سشن‌ها نیاز به دقت و مراقبت بیشتری داره. باید سشن‌های منقضی شده رو به موقع پاک کنی و مطمئن بشی که اطلاعات غیرضروری روی سرور باقی نمونن. این موضوع می‌تونه زمان‌بر و پیچیده باشه.


اگر شما جزو علاقمندان به یادگیری زبان برنامه‌نویسی PHP هستید و تمایل دارید حوزه Backend را به صورت کاملا حرفه ای دنبال کنید پیشنهاد می‌کنیم به صفحه دوره متخصص PHP سون لرن مراجعه کنید و از آموزش‌های کاربردی این دوره حرفه‌ای بهره‌مند شوید.

سوالات متداول

1. آیا سشن‌ها ایمن هستند؟

بله، سشن‌ها نسبت به کوکی‌ها ایمن‌تر هستن چون اطلاعات روی سرور ذخیره می‌شه و مستقیماً در مرورگر کاربر قابل دسترسی نیست. این باعث می‌شه تا اطلاعات حساس به شکل بهتری محافظت بشن.

2. چطور می‌تونم مدت زمان سشن رو افزایش بدم؟

می‌تونی از تنظیمات php.ini یا دستورات PHP برای افزایش مدت زمان سشن استفاده کنی. برای این کار، پارامتر session.gc_maxlifetime رو تنظیم کن تا مدت زمان بیشتری برای سشن در نظر گرفته بشه.

3. آیا می‌تونم از سشن‌ها برای نگهداری اطلاعات بزرگ استفاده کنم؟

بله، سشن‌ها می‌تونن حجم بالایی از داده‌ها رو نگهداری کنن، اما باید دقت کنی که منابع سرور به درستی مدیریت بشه تا از بار زیاد روی سرور جلوگیری کنی.

4. چطور می‌تونم یک سشن رو به طور کامل از بین ببرم؟

برای این کار می‌تونی از توابع session_unset() و session_destroy() استفاده کنی. این توابع باعث می‌شن تا همه داده‌های سشن پاک بشه و سشن کاملاً از بین بره.

5. آیا استفاده از سشن‌ها تاثیر منفی بر عملکرد وب‌سایت داره؟

اگه به درستی مدیریت بشن، استفاده از سشن‌ها تاثیر منفی روی عملکرد وب‌سایت نداره. ولی باید مطمئن بشی که منابع سرور بهینه استفاده بشن تا مشکلی پیش نیاد.

6. چطور می‌تونم داده‌های ذخیره شده در سشن رو ببینم؟

برای دیدن داده‌های ذخیره شده در سشن، می‌تونی از تابع print_r($_SESSION) استفاده کنی. این تابع محتویات سشن رو چاپ می‌کنه و می‌تونی همه داده‌ها رو ببینی.

7. آیا می‌تونم از سشن‌ها برای احراز هویت کاربر استفاده کنم؟

بله، سشن‌ها برای احراز هویت کاربر عالی هستن. می‌تونی اطلاعات ورود کاربر رو توی سشن ذخیره کنی و از اون برای مدیریت وضعیت لاگین استفاده کنی.

8. آیا سشن‌ها می‌تونن بین مرورگرها و دستگاه‌های مختلف به اشتراک گذاشته بشن؟

نه، سشن‌ها فقط توی همون مرورگری که سشن ایجاد شده معتبر هستن. برای اشتراک‌گذاری اطلاعات بین دستگاه‌ها باید از روش‌های دیگه‌ای مثل کوکی‌ها یا ذخیره‌سازی پایگاه داده استفاده کنی.

9. چطور می‌تونم زمان انقضای سشن رو تنظیم کنم؟

می‌تونی با استفاده از تنظیمات php.ini یا دستور session_set_cookie_params() زمان انقضای سشن رو تنظیم کنی تا بعد از مدت مشخصی به طور خودکار منقضی بشه.

10. آیا می‌تونم از سشن‌ها در کنار کوکی‌ها استفاده کنم؟

بله، می‌تونی از سشن‌ها و کوکی‌ها به طور همزمان استفاده کنی. هر کدوم از این ابزارها کاربردهای خاص خودشون رو دارن و می‌تونی از ترکیب اون‌ها برای بهبود تجربه کاربری استفاده کنی.

جمع‌بندی

سشن‌ها ابزاری بسیار قدرتمند و کاربردی در PHP هستن که بهت این امکان رو می‌دن تا تجربه کاربری بهتری رو برای کاربران وب‌سایتت فراهم کنی. با استفاده از سشن‌ها می‌تونی اطلاعات موقت کاربران رو بین صفحات مختلف نگهداری کنی و امنیت بیشتری برای داده‌های حساس فراهم کنی. اگرچه مدیریت سشن‌ها نیازمند دقت و منابع سرور هست، اما با مدیریت صحیح، می‌تونی از این ابزار به بهترین نحو استفاده کنی و وب‌سایتی پویا و کاربرپسند بسازی.

در نهایت، امیدوارم این مقاله برات مفید بوده باشه و تونسته باشم کمکت کنم تا بهتر بفهمی سشن‌ها چطور کار می‌کنن و چه کاربردهایی دارن. اگه سوالی داری یا نیاز به راهنمایی بیشتر داری، حتماً توی بخش نظرات با ما در میان بذار.

۰ دیدگاه
ما همه سوالات و دیدگاه‌ها رو می‌خونیم و پاسخ میدیم
  • سشن (Session) چیست؟
  • شروع با سشن در PHP
  • کاربردهای سشن در PHP
  • مقایسه سشن با کوکی‌ها(Cookies)
  • مزایا و معایب استفاده از Session
  • سوالات متداول
  • جمع‌بندی
اشتراک گذاری مقاله در :