عبارت توضیح آموزش مقدماتی پایتون - قسمت پنجم

دسته بندی: پایتون
زمان مطالعه: 8 دقیقه
۲۹ اسفند ۱۳۹۸

پایتون یک زبان برنامه‌ نویسی اسکریپتی است و دارای مفسر است. بدین معنی که مفسر پایتون خط‌به‌خط و به ترتیب دستورات را در یک برنامه می‌خواند و پس از تفسیر یا ترجمه، آن را اجرا می‌کند. در مقاله‌ی قبلی آشنائی کلی با پایتون - قسمت چهارم  به مبحث فضای‌نام مربوط به شی‌ پرداخته شد. در ادمه، به عنوان یک برنامه‌ نویس پایتون لازم است که بدانیم آن‌چه پایتون به عنوان یک عبارت در یک خط شناسایی، تفسیر و اجرا می‌کند چیست. در این مقاله تعریف عبارت، انواع آن و همچنین تک‌خطی یا چند خطی بودن مورد بررسی قرار می‌گیرد. پایتون عبارت‌ها را با هم ترکیب می‌کند و یک بلوک می‌سازد و برخی از عبارت‌ها را به عناون توضیح برای خط برنامه تلقی می‌کند و اصلا اجرا نمی‌کند. با ما در این مقاله همراه باشید تا از منظر مفسر پایتون به موارد ذکر شده نگاه کنیم.

فهرست محتوای این مقاله

عبارت‌ها یا Statements:

مجموعه دستوراتی که در یک خط برای اجرا نوشته می‌شود را عبارت، جمله یا گزاره می‌گویند. در زبان برنامه‌ نویسی پایتون چند نوع عبارت وجود دارد:

عبارت‌ جایگزینی (Assignment  statement)، شرطی (Conditional statement)، حلقه (Looping statements) و غیره. به مثال زیر توجه کنید:

# assignment statement
n=50
# conditional statement
if n> 10:
     print(n*2)
# loop statement
for i in range (10):
      print(i)

در حالت کلی عبارت‌ها در پایتون به دو دسته تک‌خطی و چندخطی تقسیم می‌شوند:

عبارت تک‌خطی:

در یک جمله تک‌خطی هر خط شامل یک عبارت پایتون است. شکل زیر گزاره تک‌خطی را نشان می‌دهد:

مثال ۱:

# Example 1 
print('Welcome to 7learn.ac')
Welcome to 7learn.ac

مثال ۲:

# Example 2 
x = [1, 2, 3, 4] 
# x[1:3] means that start from the index 
# 1 and go upto the index 2 
print(x[1:3]) 
[1,2]

عبارت‌های چند‌خطی یا Multi-Line Statements:

در پایتون از علایم پرانتز ()، کروشه []، آکولاد، سمی‌کالون ; و همچنین بک‌اسلش \ به منظور بسط و توسعه یک جمله به چند خط استفاده می‌شود. به مثال‌های زیر توجه کنید:

مثال ۱:

# Declared using Continuation Character (\):
s = 1+2+3+\
    4+5+6+\
    7+8+9

برای مفسر پایتون کاراکتر بک‌اسلش به معنی آن است که ادامه‌ی جمله در خطی بعدی است.

مثال ۲:

# Declared using Continuation parentheses ():
n= (1 * 2 * 3 + 
    7 + 8 + 9)

مفسر پایتون در برخورد با پرانتز باز به دنبال پرانتز بسته می‌گردد، این پرانتز بسته را می‌تواند در خط دیگری پیدا کند. از دید پایتون این یک جمله‌ی چندخطی محسوب می‌شود.

مثال ۳:

# Declared using Continuation brackets []:
Footballer = ['MESSI',
              'NEYMAR',
              'SUAREZ']

مثال ۴:

# Declared using Continuation braces {}:
X = {1 + 2 + 3 + 4 + 5 + 6 +
         7 + 8 }

در دو مثال آخر یک عبارت توسط علامت‌های کروشه و آکولاد به حالت چند‌خطی تبدیل شده است.

مثال ۵:

# Declared using semicolons (;):
flag = 2; ropes = 3; pole = 4

این مثال نشان می‌دهد که چندین عبارت را می‌توان در یک خط نوشت و مفسر پایتون برای جداسازی آن‌ها از علامت سمی‌کالون استفاده می‌کند.

ادامه‌ی خط یا Line-Continuation:

اگر یک عبارت‌‌ بلند یا طولانی شود در این صورت ویرایشگر برای نشان دادن ادامه‌دار بودن آن از اسکرول استفاده می‌کند. در پایتون با استفاده از علامت بک‌اسلش یک خط شکسته و ادامه‌ی آن را به خط بعدی متصل می‌کند. به بیان دیگر پایتون اجازه می‌دهد یک جمله تک‌خطی طولانی به چند‌خط تبدیل شود.

مثال ۱:

#code
x = 10
y = 20
z = 30
no_of_teachers = x
no_of_male_students = y
no_of_female_students = z
 
if (no_of_teachers == 10 and no_of_female_students == 30 and \ no_of_male_students == 20 and (x + y) == 30):
    print ('The course is valid')
 
# This could be done instead:
 
if (no_of_teachers == 10 and no_of_female_students == 30 \ 
    and no_of_male_students == 20 and x + y == 30):
    print('The course is valid')

در مثال فوق دو جمله‌ی شرطی بلند، منجر به ایجاد اسکرول در ویرایشگر می‌شود. در پایتون با استفاده از \ ادامه‌ی خط جمله شرطی را به خط بعد می‌توان متصل کرد. در حالت کلی در پایتون دو نوع اتصال خط ضمنی و صریح وجود دارد.

اتصال خط ضمنی:

وقتی از پرانتز، کروشه و آکولاد برای نوشتن یک عبارت در چند خط استفاده می‌شود آن را اتصال‌ خط ضمنی می‌گویند. پایتون برای هر علامت باز از علائم سه‌گانه به دنبال علامت بسته‌ی آن می‌گردد و این امکان وجود دارد که علائم بسته را در خط دیگر پیدا کند.

مثال ۱:

# The following code is valid 
a = [ 
	[1, 2, 3], 
	[3, 4, 5], 
	[5, 6, 7] 
	] 
print(a)

 

[[1, 2, 3],[3,4,5],[5,6,7]]

مثال ۲:

# The following code is also valid 

person_1 = 18
person_2 = 20
person_3 = 12

if ( 
person_1 >= 18 and
person_2 >= 18 and
person_3 < 18
): 
	print('2 Persons should have ID Cards')

 

2 Persons should have ID Cards.

اتصال‌ خط صریح

وقتی اتصال‌ خط ضمنی قابل استفاده نباشد از اتصال‌ خط صریح استفاده می‌شود. در ادامه‌ خط صریح از علامت بک‌اسلش \  برای توسعه‌ی عبارت‌ها تک‌خطی به چندخطی استفاده می‌شود.

مثال ۱:

x = \ 
	1 + 2 \ 
	+ 5 + 6 \ 
	+ 10
print(x)

 

24

تورفتگی یا Indentation

از ترکیب چند عبارت یک بلوک تشکیل می‌شود. اکثر زبان‌های برنامه نویسی مانند C، C++‌ و جاوا از کروشه {} برای تشکیل بلوک‌ها استفاده می‌کنند. یکی از ویژگی‌های متمایزکننده‌ی پایتون این است که از تورفتگی‌های جملات برای تشکیل بلوک استفاده می‌کند که برای ایجاد آن‌ها از فاصله‌ی خالی (که توسط کلید space) استفاده می‌شود. جمله‌هایی که دارای فاصله‌ی یکسان از سمت چپ هستند در یک بلوک قرار می‌گیرند. در پایتون می‌توان با استفاده از تورفتگی‌های نسبی بلوک‌های متوالی یا تودرتو ایجاد کرد. برای درک بهتر این موضوع به قطعه کد زیر توجه کنید:

مثال ۱:

# Python program showing 
# indentation 
site = ‘7learn’
if site == 7learn’: 
	print ('Logging on to 7learn.ac...') 
else: 
	print ('retype the URL.') 
print('All set !')

 

Logging on to 7learn.ac…

All set !

مثال ۲:

در این کد دو خطی که شامل دستور ('print ('Logging on to 7learn.ac و ('print ('retype the URL  هستند هر دو در دو بلوک مجزا قرار دارند. این دو بلوک کد مجزا توسط if و else‌ با چهار فاصله‌ی خالی به ترتیب نسبت به if و else ایجاد شده است. همان‌طور که مشاهده می‌شود ('print ('All set دارای تورفتگی نیست، زیرا، این خط در بلوک else  قرار ندارد.

j = 1
while (j<= 5): 
	print(j) 
	j = j + 1

 

1

2

3

4

5

برای نشان دادن یک بلوک در پایتون، هر خط از بلوک را با فاصله‌ی مناسب تورفتگی ایجاد کنید. در مثال فوق دو خط کد متوالی موجود در حلقه while با تورفتگی یکسان به یک بلوک وابسته هستند. در مثال فوق دوخط (print(j و j=j+1 که در بلوک حلقه while قرار دارند تا هنگامی‌ که مقدار j<5 باشد ادامه می‌یابد.

توضیحات یا Comments:

کلیه‌ی توسعه‌ دهندگان پایتون از توضیحات برای کلیه‌ی بخش‌ها و خطوط برنامه خود استفاده می‌کنند. آن‌ها می‌دانند که بدون استفاده از توضیحات برای برنامه‌ی خود در این صورت تحلیل برنامه برای آن‌ها بسیار دشوار خواهد بود. توضیحات برای توسعه‌ دهندگان بسیار مفید است زیرا به آن‌ها کمک می‌کنند در هر زمان هر خط کد خود را بررسی و همواره درک درستی از منطق اجرای آن خط کد داشته باشند. همچنین، وجود توضیحات در خط کد می‌تواند برای افرادی که به قصد توسعه و نگهداری به کد شما مراجعه می‌کنند خیلی سریع درک درستی از منطق برنامه شما بدست آورند. همواره در مجامع مختلف مربوط به برنامه‌ نویسی استاندارسازی مرجع شده است که به منظور خوانایی و قابلیت بهبود هر خط برنامه باید دارای توضیحات لازم باشد. در حالت کلی دو نوع توضیحات کد در پایتون وجود دارد:

توضیح تک‌خطی:

در پایتون، اگر در ابتدای هر خط کاراکتر هشتگ # قرار داده شود آن خط در برنامه به یک توضیح تبدیل می‌شود. از توضیحات تک‌خطی به منظور شرحی کوتاه برای متغیرها، اعلان توابع و اصطلاحات مورد استفاده قرار می‌گیرد. به دو قطعه کد زیر برای مشاهده‌ی توضیح تک‌خطی در یک برنامه کوتاه پایتون توجه کنید:

کد ۱:

# This is a comment 
# Print “7learn.ac!” to console 
print("7learn.ac")

کد ۲:

a, b = 1, 3 # Declaring two integers
sum = a + b # adding two integers
print(sum) # displaying the output

توضیح چند‌خطی:

در پایتون اگر یک بخش از متن در جدا کننده (“””) محدود شود، آن بخش به توضیح چندخطی تبدیل می‌شود. توضیح چندخطی برای زمانی مفید است که:

  • امکان قرار دادن یک خط در توضیح تک‌خطی نباشد.
  • قرار دادن مستنداتی برای افراد دیگر که کد شما را مطالعه می‌کنند.

قطعه کد زیر به منظور نمایش توضیح چندخطی در پایتون را مشاهده کنید:

کد ۱:

""" 
This would be a multiline comment in Python that 
spans several lines and describes 7learn. 
A Computer Science portal for geeks. It contains 
well written, well thought 
and well-explained computer science 
and programming articles, 
quizzes and more. 
… 
"""
print("7learn")

کد ۲:

'''This article on 7learn gives you a 
perfect example of 
multi-line comments'''
print("7learn")

 

نتیجه‌گیری:

ساختار برنامه در پایتون از عبارت‌ها، تورفتگی‌ها و همچنین توضیحات تشکیل می‌شود. مفسر پایتون وظیفه دارد که در هر خط عبارت‌ را خوانده، تفسیر و اجرا کند. با استفاده از پرانتز، کروشه و آکولاد می‌توان عبارت‌ها را به چند خط توسعه داد، که آن را ادامه‌‌ی خط ضمنی می‌گویند. همچنین، با استفاده از علامت بک‌اسلش \ می‌توان  خطوط توسعه داده شده به چند خط را به هم متصل کرد. در پایتون بلوک‌ها توسط تورفتگی‌ها یا فاصله‌ی نسبی از سمت چپ ایجاد می‌شود. هر برنامه‌ی پایتون می‌تواند شامل توضیحاتی در خصوص هر خط یا بخش یا کل برنامه باشد. از علامت هشتک #‌ برای توضیح تک‌خطی و """ برای توضیح چند‌خطی استفاده می‌شود.

در مقاله‌ی بعدی یعنی قسمت ششم از مجموعه مقالات آموزش پایتون مقدماتی، توضیح داده می‌شود که چگونه می‌توان تعیین کرد که یک رشته در پایتون یک کلمه کلیدی است.

 

چه امتیازی به این مقاله می دید؟
نویسنده حسین ملهم
هر کس تو دنیا به چیزی حریص است. وقتی به زندگی خودم توجه کردم برام جالب بود، چون متوجه شدم به دوچیز حریص هستم آموختن و آموزش دادن، اگر زندگی تکراری داشته باشد دوباره همین مسیر رو میرم. بهترین لذت دنیا آگاهی یافتن و آگاهی دادن است.

نظرات کاربران

اولین دیدگاه این پست رو تو بنویس !

ارسال دیدگاه
خوشحال میشیم دیدگاه و یا تجربیات خودتون رو با ما در میون بذارید :